piątek, 11 września 2015

Luteina i zeaksantyna, a oczy i widzenie

Na blogu od około roku wisi notka o luteinie i zeaksantynie. Ogólna, nawet bardzo, trochę byle jaka bym powiedział, z czasu kiedy jeszcze nie przykładałem się do prowadzenia bloga tak, jak robię to obecnie. Tym razem chciałbym poruszyć szerzej i bardziej szczegółowo temat owych ksantofili w kontekście ich wpływu na oczy, wzrok, uwzględniając najnowsze badania. Naprawdę jest o czym pisać. Suplementy z luteiną powstają na naszym polskim rynku jak grzyby po deszczu, a firmy farmaceutyczne co sezon przebijają się jeśli chodzi o deklarowaną dawkę na jedną tabletkę, zapominając często o zeaksantynie bądź traktując ją tak, jak ja niespełna rok temu potraktowałem tutaj ten temat.

luteina
(Pixabay)

Wchłanianie luteiny

Luteina i zeaksantyna występują w wielu produktach pochodzenia roślinnego, a także produktach odzwierzęcych, zwłaszcza jeśli zwierzęta karmione były bogatym w nie pożywieniem. Wymienić można tutaj szpinak, jarmuż, paprykę, kukurydzę, nektarynki, brzoskwinie czy kurze jaja. Ponieważ są to związki o charakterze tłuszczowym (są lipofilne), lepiej wchłaniają się wraz z tłuszczem. Ciekawe badanie, potwierdzające efekt logicznego rozumowania opierało się na sprawdzaniu biodostępności luteiny u osób, które spożyły bogate w nią warzywa i u osób, które owe warzywa zjadły razem z majonezem. Ponadto obserwuje się lepsze wchłanianie przy nasyconych kwasach tłuszczowych, niż przy wielonienasyconych i jednonienasyconych kwasach tłuszczowych. Obróbka termiczna modyfikuje konfigurację do cis-luteiny i cis-zeaksantyny o koło 20%. Zdaje się też, że sekwencja genów kodujących lipazę wątrobową i lipoproteinową, które biorą udział w regulacji gospodarki lipoprotein, ma wpływ na biodostępność luteiny i zeaksantyny.

Luteina - bezpieczeństwo stosowania

Z wielu badań na zwierzętach oraz na ludziach wynika, że luteina i zeaksantyna są związkami bezpiecznymi. Nie mają działania toksycznego czy mutagennego (przeciwnie, potencjalnie mogą chronić przed mutacjami nowotworowymi). Nawet długotrwałe zażywanie zawierających je preparatów nie powodowało niepożądanych skutków ubocznych, w dawkach około 10 mg luteiny na dobę. U szczurów, którym podawano ogromne dawki (2 gramy na kilogram masy ciała) także nie odnotowano szkodliwych skutków ubocznych czy działania mutagennego, w porównaniu z grupą kontrolną. Wobec tego luteina i zeaksantyna, zwłaszcza w powszechnie dostępnych w suplementach dawkach, uważane są za bezpieczne i nieszkodliwe.

Wpływ luteiny na widzenie

Jak wpływają na narząd wzroku? Poprawiają gęstość optyczną plamki żółtej (nieco skuteczniej u mężczyzn). Przeciwdziałają zwyrodnieniu owej plamki i pomagają w już istniejącym problemie, co potwierdza sporo badań na ludziach. Niejasne są wyniki w przypadku osób zdrowych – część świadczy o tym, że korzystny efekt suplementacji na gęstość optyczną plamki żółtej występuje, część – że nie. Ponadto odnotowano pozytywne działanie u osób z zaćmą jądrową. Ważny jest też fakt, że dawki powyżej 10 mg luteiny na dobę nie wywołują statystycznie lepszego efektu, niż dawki niższe. Korzyści obserwowano nawet przy suplementowaniu 1 mg luteiny i zeaksantyny na dobę.


Luteina i zeaksantyna u dzieci oraz chorych na mukowiscydozę

Luteina oraz zeaksantyna od urodzenia są niezbędne do prawidłowego widzenia. Znajdują się w mleku matki, powinny być też zawarte w specjalnych pokarmach niemowlaków. Chociaż nie przeprowadzono szczegółowych badań na dzieciach, to z eksperymentów na innych naczelnych wynika, że owe karotenoidy są ważne dla przyszłego funkcjonowania narządu wzroku, jednak z uwagi na powyższe, trudno o ustalenie konkretnych dawek. Co ciekawe, u dorosłych osób z mukowiscydozą obserwuje się bardzo niskie stężenia luteiny i zeaksantyny we krwi i plamce żółtej, nie towarzyszące jednak problemom z widzeniem. Jest to obecnie zagadką dla naukowców zajmujących się tą kwestią.

Luteina i zeaksantyna z pewnością są związkami niezbędnymi w prawidłowej diecie. Mają też dużo szersze, niż tylko omówione w tym poście, spektrum działania. Dobrze jest spożywać je z tłuszczowym, odzwierzęcym posiłkiem (suplementy z luteiną i zeaksantyną zawierają często także tran), zwiększając ich wchłanianie. Dawki powyżej 10 mg na dobę nie są skuteczniejsze, niż dawki niższe (przynajmniej w kontekście wpływu na oczy). Osobiście ciekawy jestem wpływu suplementacji luteiną i zeaksantyną wraz z kwasem liponowym lecz dotychczas nie udało mi się znaleźć badań sprawdzających efekt takiego połączenia.

Chcesz wesprzeć rozwój mojego bloga? Możesz to zrobić zostając jego patronem tutaj.

Literatura:
Gale, Catharine R., et al. "Lutein and zeaxanthin status and risk of age-related macular degeneration." Investigative ophthalmology & visual science 44.6 (2003): 2461-2465.
Abdel-Aal, El-Sayed M., et al. "Dietary sources of lutein and zeaxanthin carotenoids and their role in eye health." Nutrients 5.4 (2013): 1169-1185.
Bone, Richard A., et al. "Lutein and zeaxanthin in the eyes, serum and diet of human subjects." Experimental eye research 71.3 (2000): 239-245.
Broekmans, Wendy MR, et al. "Macular pigment density in relation to serum and adipose tissue concentrations of lutein and serum concentrations of zeaxanthin." The American journal of clinical nutrition 76.3 (2002): 595-603.
Curran-Celentano, Joanne, et al. "Relation between dietary intake, serum concentrations, and retinal concentrations of lutein and zeaxanthin in adults in a Midwest population." The American journal of clinical nutrition 74.6 (2001): 796-802.
Dawczynski, Jens, et al. "Long term effects of lutein, zeaxanthin and omega-3-LCPUFAs supplementation on optical density of macular pigment in AMD patients: the LUTEGA study." Graefe's Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology 251.12 (2013): 2711-2723.
Delcourt, Cécile, et al. "Plasma lutein and zeaxanthin and other carotenoids as modifiable risk factors for age-related maculopathy and cataract: the POLA Study." Invest Ophthalmol Vis Sci 47.6 (2006): 2329-35.
Gao, Shasha, et al. "Lutein and zeaxanthin supplementation reduces H2O2-induced oxidative damage in human lens epithelial cells." Molecular vision 17 (2011): 3180.
Gleize, Béatrice, et al. "Effect of type of TAG fatty acids on lutein and zeaxanthin bioavailability." British Journal of Nutrition 110.01 (2013): 1-10.
Graydon, Ryan, et al. "The effect of lutein-and zeaxanthin-rich foods v. supplements on macular pigment level and serological markers of endothelial activation, inflammation and oxidation: pilot studies in healthy volunteers."British Journal of Nutrition 108.02 (2012): 334-342.
Huang, F. F., and X. M. Lin. "[Comparison of daily intake of lutein+ zeaxanthin, serum concentration of lutein/zeaxanthin and lipids profile between age-related macular degeneration patients and controls]." Beijing da xue xue bao. Yi xue ban= Journal of Peking University. Health sciences 46.2 (2014): 237-241.
Karppi, Jouni, Jari A. Laukkanen, and Sudhir Kurl. "Plasma lutein and zeaxanthin and the risk of age-related nuclear cataract among the elderly Finnish population." British Journal of Nutrition 108.01 (2012): 148-154.
Khachik, Frederick, et al. "The effect of lutein and zeaxanthin supplementation on metabolites of these carotenoids in the serum of persons aged 60 or older."Investigative Ophthalmology and Visual Science 47.12 (2006): 5234.
Kvansakul, Jessica, et al. "Supplementation with the carotenoids lutein or zeaxanthin improves human visual performance." Ophthalmic and Physiological Optics 26.4 (2006): 362-371.
Ma, Le, et al. "Effect of lutein and zeaxanthin on macular pigment and visual function in patients with early age-related macular degeneration."Ophthalmology 119.11 (2012): 2290-2297.
Ma, Le, et al. "Improvement of retinal function in early age-related macular degeneration after lutein and zeaxanthin supplementation: a randomized, double-masked, placebo-controlled trial." American journal of ophthalmology154.4 (2012): 625-634.
Merle, Bénédicte MJ, et al. "Association of HDL-related loci with age-related macular degeneration and plasma lutein and zeaxanthin: the Alienor study." (2013): e79848.
Moeller, Suzen M., et al. "Associations between intermediate age-related macular degeneration and lutein and zeaxanthin in the Carotenoids in Age-related Eye Disease Study (CAREDS): ancillary study of the Women's Health Initiative." Archives of ophthalmology 124.8 (2006): 1151-1162.
Ravikrishnan, R., et al. "Safety assessment of lutein and zeaxanthin (Lutemax™ 2020): Subchronic toxicity and mutagenicity studies." Food and Chemical Toxicology 49.11 (2011): 2841-2848.
Schalch, Wolfgang, et al. "Xanthophyll accumulation in the human retina during supplementation with lutein or zeaxanthin–the LUXEA (LUtein Xanthophyll Eye Accumulation) study." Archives of biochemistry and biophysics 458.2 (2007): 128-135.
Schupp, Christine, et al. "Lutein, zeaxanthin, macular pigment, and visual function in adult cystic fibrosis patients." The American journal of clinical nutrition 79.6 (2004): 1045-1052.
Sen, Abhijit, et al. "Association Between Higher Plasma Lutein, Zeaxanthin, and Vitamin C Concentrations and Longer Telomere Length: Results of the Austrian Stroke Prevention Study." Journal of the American Geriatrics Society62.2 (2014): 222-229.
Takeda, Sayaka, et al. "Effects of Mayonnaise on Postprandial Serum Lutein/Zeaxanthin and. BETA.-Carotene Concentrations in Humans." Journal of nutritional science and vitaminology 55.6 (2009): 479-485.
Trieschmann, Meike, et al. "Changes in macular pigment optical density and serum concentrations of its constituent carotenoids following supplemental lutein and zeaxanthin: the LUNA study." Experimental eye research 84.4 (2007): 718-728.
Updike, Ashley A., and Steven J. Schwartz. "Thermal processing of vegetables increases cis isomers of lutein and zeaxanthin." Journal of Agricultural and Food Chemistry 51.21 (2003): 6184-6190.
Vu, Hien TV, et al. "Lutein and zeaxanthin and the risk of cataract: the Melbourne visual impairment project." Investigative ophthalmology & visual science 47.9 (2006): 3783-3786.
Zeimer, M., et al. "[The macular pigment: short-and intermediate-term changes of macular pigment optical density following supplementation with lutein and zeaxanthin and co-antioxidants. The LUNA Study]." Der Ophthalmologe: Zeitschrift der Deutschen Ophthalmologischen Gesellschaft 106.1 (2009): 29-36.
Zimmer, J. Paul, and Billy R. Hammond Jr. "Possible influences of lutein and zeaxanthin on the developing retina." Clinical ophthalmology (Auckland, NZ) 1.1 (2007): 25.

21 komentarzy:

  1. Faktycznie dużo się teraz słyszy o luteinie, a o zeaksantynie czytam pierwszy raz, dobrze wiedzieć że mają taki pozytywny wpływ na oczy :).

    OdpowiedzUsuń
  2. o luteinie słyszałam ale o zeaksantynie nie.

    OdpowiedzUsuń
  3. Nie kupiłam jeszcze dozuję na razie jagody

    OdpowiedzUsuń
  4. Kiedyś wystarczyło jeść marchewkę, żeby mieć zdrowe oczy :D A teraz coraz to wyższe dawki luteiny. A zeaksantyna? Nikt nie wyprodukuje z nią suplementu, bo ma zbyt trudną nazwę- nie byłaby chwytliwa i ludzie nie kupowaliby ;) Marketing...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Z tego co mi wiadomo to są od dawna suplementy diety na oczy z zeaksantyną (np. Nutrof Total) :D

      Usuń
  5. Słyszałam o tych związkach:) Jaka spora bibliografia:)

    OdpowiedzUsuń
  6. Cóż całe życie się uczymy i poznajemy nowe rzeczy.

    OdpowiedzUsuń
  7. Pamiętam, że Luteiną w tabletkach brałam podczas ciąży. Przepisał mi ją lekarz, gdy prawie poroniłam... Tak właściwie to nie pamiętam nawet dlaczego akurat luteinę...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nazwa handlowa to Luteina (tabletki podjęzykowe lub dopochwowe), a nazwa chemiczna - tak jak kolega wcześniej wspomniał.

      Usuń
  8. A czy przypadkiem testy AREDS i AREDS2 nie obalily tego ze zeksantyna i luteina nie dzialaja przed AMD?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Sprawdzając na szybko, badania te wykazały brak skuteczności kwasów tłuszczowych omega 3, ale luteina i zeaksantyna okazały się pomocne.

      Usuń
  9. Nie stosuję suplementów, więc jestem odporna na reklamy nowych preparatów, ale post jak zwykle ciekawy:)

    OdpowiedzUsuń
  10. Rzeczywiście wszędzie teraz słyszę o luteinie. I tylko i wyłącznie o niej, o zeaksantynie cicho sza. Niestety wadę wzroku mam od najmłodszych lat, już w szkole podstawowej nie rozstawałam się z okularami i nadal pozostaję im wierna. Całe szczęście, już od wielu lat się ona nie pogłębia. Szkoda tylko, że bez okularów czy soczewek świat jest taki rozmazany, a ja nawet nie pamiętam, jak to jest widzieć dobrze i wyraźnie bez "wspomagaczy" :D

    OdpowiedzUsuń
  11. Imponująca bibliografia, brawo! ;) Skoro jesteśmy w temacie wzroku, to czy istnieją jakieś sposoby (mam tu na myśli metody naturalne, nie korekcje laserową) na poprawę widzenia przy np. miopi, astygmatyzmie?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie mam pojęcia, lepiej pytaj u okulistów.

      Usuń
    2. Metody naturalne to np. ćwiczenie oczu (poprzez patrzenie w różne punkty i ruchy gałek ocznych), palming lub okulary ajuwerdyjskie. Wszystko działa na astygmatyzm. I nie pytaj okulistów, bo oni jedynie przepiszą recepty na suplementy. Wpisz hasło w internet i naprawdę wyskoczy Ci mnóstwo stron :-)

      Usuń
  12. Słyszałam już o tym co nieco :)

    OdpowiedzUsuń
  13. Hej, piję od 2-3 tygodni herbatkę z czystka. Zauważyłam jednak, ze po tej herbatce odczuwam nudności i ból głowy. Czym to może być spowodane? Powinnam odstawić czystek?

    OdpowiedzUsuń
  14. Nie wiem czy luteina poprawia wzrok ale zdecydowanie widać poprawę u mojego dziecka po zażywaniu gold luteiny junior. Moja córka jest ogromną maniaczką książek - czyta wkażdej wolnej chwili - co jest dobre i złe oczywiście;) wzrok ma czasmai bardzo zmęczony więc dlatego zdecydowałam się na ten suplement - oczu sobie nie da zakropić;)

    OdpowiedzUsuń