wtorek, 22 listopada 2016

Studia z biologii. Czy warto studiować biologię? Jaki uniwersytet wybrać?

studia z biologiiJestem obecnie na piątym roku studiów z biologii. Postanowiłem w oparciu o moje doświadczenia i obserwacje napisać tekst o tym, co to znaczy studiować biologię i jeśli się na nią zdecydujemy, to  jak wybrać odpowiedni uniwersytet. Chciałem odpowiedzieć na następujące pytania: Czy warto studiować biologię? Czym się różni biologia od biotechnologii na studiach? Co lepiej studiować, biologię czy biotechnologię? Jakie są studia z biologii? Czy po studiach z biologii jest praca w zawodzie?

Studia z biologii - na co uważać?

Na początek chciałem wymienić kilka uwag. Pierwszą z nich jest to, że na studiach z biologii znajdziecie trochę osób, które nie dostały się na medycynę lub weterynarię, ewentualnie farmację. Chcą przez rok podszkolić się z biologii i chemii, by poprawić maturę i wystartować raz jeszcze w rekrutacji na swój wymarzony kierunek. Niektóre z tych osób mają bardzo pogardliwy stosunek do studiów innych, niż typowo medyczne – nie należy się tym przejmować. Tego typu narzekaczy nie jest wielu, ale są głośni i marudzą przy każdej możliwej okazji. Dla kontrastu dodam, że znam też osoby, które zrobiły na odwrót – z weterynarii przeniosły się na biologię, bo zdecydowały, że ich powołanie to zostanie naukowcem, nie lekarzem (jedno z drugim się oczywiście nie wyklucza, ale podczas studiów z medycyny i biologii kładziony jest nacisk na zupełnie inne sprawy).

Kolejna grupka to tacy, którzy będą ciągle się śmiać z kierunku twierdząc, że nie ma po nim żadnej przyszłości i że zostaną bezrobotni. Nie słuchajcie ich. Tego typu gadanie uważam za swego rodzaju pocieszanie się i próbę wmówienia sobie, że każdy na tym kierunku jest w tak samo beznadziejnej sytuacji, co osoba marudząca. Jednocześnie dobrze jest takiej osobie – przy odrobinie jej chęci – pokazać, że nie ma racji, zamiast ją odtrącać czy piętnować za rozpowiadanie głupot. Skoro już do tematu pracy nawiązałem, to dokończę. Gdzie można pracować po biologii? To zależy od bardzo wielu rzeczy. Jeśli za specjalizację obierzemy sobie dziedziny związane z biologią terenową, to o pracę będzie zdecydowanie trudniej i będzie ona na ogół w stacjach badawczych, w placówkach zajmujących się leśnictwem, ochroną przyrody czy prowadzeniem badań terenowych. W mieście może być to ogród zoologiczny lub palmiarnia. Z tego co się orientuję, zapotrzebowanie na tego typu pracowników jest niewielkie. Jednocześnie mając pasję oraz zdobywając wiedzę i umiejętności, można się przebić. Na studiach poznacie wiele odpowiednich osób.

Praca po biologii

Szersze perspektywy (co wcale nie oznacza, że te wymienione wyżej są gorsze!) daje biologia laboratoryjna. Pomimo konkurencji z analitykami medycznymi, biolodzy wciąż mają szansę na pracę w laboratoriach diagnostycznych po zrobieniu odpowiedniego kursu. Istnieją firmy biotechnologiczne, produkujące różnego rodzaju środki potrzebne do przeprowadzania reakcji, np. krótkie odcinki łańcuchów nukleotydów do PCR. Jest też zapotrzebowanie na badania toksykologiczne, weryfikację żywności, na mikrobiologię. Pracy szukać można w oczyszczalniach ścieków, gdzie prowadzone są regularne badania wody, w inspektoratach weterynarii, które są naszpikowane laboratoriami (a przynajmniej tak było w Wojewódzkim Inspektoracie Weterynarii w Poznaniu, który miałem okazję zwiedzać półtora roku temu), w SANEPIDzie, firmach farmaceutycznych i kosmetycznych. Po zrobieniu podyplomówki z pedagogiki istnieje możliwość pracy w zawodzie nauczyciela biologii. W obu przypadkach, tj. zarówno przy biologii typowo terenowej, jak i laboratoryjnej, można też zostać na uczelni, robiąc doktorat i dalej się specjalizować.

czy warto studiować biologię

Oczywiście podział, który stworzyłem, gdyby oceniać go tylko po określeniach „laboratoryjna” i „terenowa”, byłby fałszywy. Biolog terenowy również próby zebrane w lesie czy jeziorze, musi potem analizować w laboratorium. Myślę, że z powyższego akapitu dobrze wyłania się sedno tego, o czym piszę. Warto jeszcze wspomnieć o najmniej popularnej biologii teoretycznej, w której można się realizować właściwie tylko w pracy naukowej. Na zachętę dodam, że najwybitniejsi biolodzy w historii byli często przede wszystkim teoretykami. Ponieważ nie jest to tak spektakularna dziedzina, zwykle się o nich zapomina. Mam na myśli np. Williama Hamiltona, Edwarda Wilsona, Roberta Triversa czy Johna Maynarda Smitha. Ich dedukcje, wsparte oczywiście obserwacjami i eksperymentami, doprowadziły do odkrycia doboru krewniaczego, altruistycznego i do stwierdzenia, że to sekwencje DNA są podstawowymi jednostkami doboru naturalnego. Ma to przełożenie na całą biologię i sporą część medycyny. 

Pomimo wszystkiego tego, co wymieniłem, nie jest kolorowo. To znaczy, nie jest tak, że pracodawcy biją się o pracowników, zwłaszcza jeśli ci nie mają wielkiego doświadczenia i poza dyplomem z uczelni nie mają się czym pochwalić, a co dotyczyłoby ich zawodu. Tak więc nieprawdą jest, że pracy po biologii nie ma, ale trzeba się liczyć z tym, że nie jest ona bardzo łatwa do znalezienia i czekająca na każdym rogu. Nawiązuję tutaj do kolejnego punktu, o który chcę zahaczyć, a jest nim zdobywanie doświadczenia w trakcie studiowania. Mnóstwo osób tego nie robi – większość lat studiów albo nie pracuje wcale albo pracuje, ale bez jakiegokolwiek powiązania z zawodem. Poza obowiązkowymi praktykami, które zwykle trwają zaledwie miesiąc lub dwa i to tylko podczas licencjatu.

Co warto robić na studiach z biologii?

Studiując przez 5 lat, mamy co roku okresy dłuższych i krótszych wakacji. Jakiś kawałek czasu można poświęcić na nadobowiązkowe praktyki czy staże. W różnych jednostkach na uczelni możecie zapytać, czy moglibyście pomóc w prowadzonych badaniach, by jednocześnie się podszkolić. Nie jest to nic wielkiego, bez poważnej umowy nad głową możecie wpaść dodatkowo do laboratorium 2-3 razy w tygodniu na 3-4 godziny i wyćwiczyć sobie np. przeprowadzanie elektroforezy, PCR, izolacji DNA, tkanek, prowadzenie hodowli komórkowych i innych metod. Podczas studiów zwykle tego typu rzeczy będziecie robić w parach lub na kilka osób i w efekcie niewiele się nauczycie. By mieć wprawę, trzeba samodzielnie lub pod okiem opiekuna, ale własnymi rękami robić takie rzeczy. Luźna, nadobowiązkowa praktyka w interesującej Was jednostce uczelnianej powinna Wam w tym pomóc. Możecie to robić w ramach wspomnianych nadobowiązkowych praktyk czy koła naukowego. Mogąc wpisać sobie w CV w rubryce dla umiejętności, że potraficie to i tamto, będziecie o krok dalej od swoich rówieśników, którzy temat zdobywania doświadczenia w trakcie studiów zignorowali.

jaki uniwersytet wybrać

Podczas studiowania warto robić jeszcze jedną nadobowiązkową rzecz. Dobrze jest czytać książki. Nie tylko obowiązkowe, ale też inne podręczniki czy te popularnonaukowe. Z wieloma tematami przyjdzie Wam się w życiu spotkać, a wiedzy na tematy powiązane z Waszymi studiami lub luźno do nich nawiązujące, ale za to interesujące Was, nigdy za wiele. Daje to dużo szersze spojrzenie na świat. W oczach prowadzących zajęcia zyskujecie, jeśli wiecie coś więcej, niż wąski, obowiązujący materiał przedstawiony na wykładach. Mało co rozwija tak, jak czytanie książek. Jeśli trudno jest się zmotywować, polecam ustalić sobie zasadę: przeczytam (na przykład) 5 nadobowiązkowych książek związanych z moimi studiami w jednym semestrze. Jeśli nie wiecie co wybrać, zapytajcie prowadzącego zajęcia albo poszperajcie w Internecie. Poza tym polecam od czasu do czasu brać udział w naukowych konferencjach. Wiele z nich jest bezpłatnych i regularnie odbywają się w dużych i średnich miastach, w jednostkach Polskiej Akademii Nauk i na uniwersytetach.

Biologia czy biotechnologia?

Kolejny temat jaki chciałem poruszyć, to porównanie biologii do biotechnologii. Na studiach biologicznych są przedmioty takie, jak zoologia, botanika, embriologia, histologia, biologia ewolucyjna, anatomia, neurobiologia czy zajęcia terenowe. Na biotechnologii na ogół ich nie ma, a jeśli są (np. anatomia), to często w okrojonej formie. Jest za to więcej przedmiotów „technicznych” związanych z różnymi metodami, technikami i sprzętami laboratoryjnymi. Wspólne dla obu przedmioty, to głównie biofizyka, chemia, biochemia, genetyka, cytologia, fizjologia zwierząt i roślin, statystyka, bioinformatyka, mikrobiologia czy eksperymenty na zwierzętach oraz hodowle komórkowe in vitro. Biologia kładzie więc bardziej nacisk na wiedzę o życiu, biotechnologia – na wiedzę techniczną.

Jaki uniwersytet wybrać?

Jak wybrać odpowiedni dla siebie uniwersytet? Biologię i biotechnologię oferują uniwersytety medyczne, przyrodnicze, politechniki i wielowydziałowe. Polecę tutaj trzy kryteria doboru. Pierwszy i podstawowy – sprawdzić program studiów na danej uczelni. Wiele przedmiotów się powtarza, jak zoologia, botanika czy genetyka, ale są też pewne różnice. Na niektórych uniwersytetach kładziony jest nacisk np. na zoologię, na innych na genetykę. Jest to też w pewnym stopniu zdeterminowane tematyką samej uczelni. Na politechnice możecie spodziewać się dużo wątków bioinformatycznych, na uniwersytetach przyrodniczych – wątków weterynaryjnych, rolniczych i zootechnicznych, na uczelniach medycznych – wątków medycznych i farmaceutycznych. Uczelnie ogólnotematyczne, takie jak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński czy Uniwersytet Warszawski zwykle stawiają nacisk na te przedmioty, których przedstawiciele są bardziej zaangażowani akademicko, edukacyjnie, naukowo, ale zauważalny jest też większy pluralizm.

biologia czy biotechnologia

Istnieje pewien pogląd, powszechny wśród początkujących studentów, a z gruntu fałszywy. Wielokrotnie spotkałem się ze stwierdzeniem, że lepiej wybrać „konkretną” uczelnię, taką jak politechnika, uniwersytet medyczny czy przyrodniczy, niż tę pluralistyczną, jak UAM, UW czy UJ. W rzeczywistości najlepsze uczelnie na świecie, takie jak Universytet Harvarda, Oxfordzki, Kioto, Kalifornijski, Cornella, Berliński czy Uppsala i wiele innych, to uczelnie wielowydziałowe. Początkujący studenci miewają wręcz pogardliwe do nich podejście. Dobrze byłoby więc dodać, że najlepsze polskie uczelnie: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, są również pluralistyczne. Gdy mowa o planowaniu rozwoju uczelni, zawsze podkreśla się m.in. wielowydziałość, budowę spójnego kampusu z jednostkami różnych dziedzin naukowych, by pracownicy i studenci czuli swego rodzaju lokalny patriotyzm do macierzystego uniwersytetu. Na marginesie tematu wspomnę, że tak samo pogardliwy stosunek często wyrażany jest wobec nauk humanistycznych, jak np. socjologia, filozofia, historia czy psychologia. Niesłusznie. Niektórzy twierdzą, że najlepsi biolodzy to właśnie humaniści.

Pochodzę z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i nie ma tu wyjątku od zasady, którą opisałem wyżej. Na wielu zajęciach czuć zapach weterynarii i zootechniki. Trzeba brać to pod uwagę wybierając uczelnię. Jednocześnie, jeśli o Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu chodzi, bardzo dobre są moim zdaniem przedmioty związane z genetyką i embriologią, które przeprowadza Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt oraz Zakład Histologii i Embriologii w Instytucie Zoologii. Przed rozpoczęciem kierunku interesowałem się głównie zoologią, paleobiologią i ochroną środowiska. Dziś zdecydowanie wolę genetykę molekularną, epigenetykę, genetykę ewolucyjną. Jeśli więc chcecie studiować w Poznaniu, a interesują Was te właśnie dziedziny, warto rozważyć tutejszy uniwersytet przyrodniczy.

Czy warto studiować biologię?

Na zakończenie chcę podsumować temat i odpowiedzieć na pytanie: czy warto studiować biologię? Dziś na wielu kierunkach zauważalne jest to, jak wiele osób studiuje je nie dlatego, że ich to interesuje, ale ponieważ mamy obecnie modę na to, by każdy ukończył studia – jakiekolwiek. Tym, których biologia nie ciekawi ani trochę i chcą iść nań dla samego tylko „papierka” odradzam studiowanie. Kierowanie się w zdobywaniu wykształcenia i umiejętności tym, gdzie lepiej płacą, bez uwzględnienia swoich preferencji też jest w moich oczach słabe, ale ponieważ biolodzy na ogół bogaczami nie zostają, to tego typu ludzie, pędzący za dużymi pieniędzmi czy sławą, rzadko trafiają na te wody. W sytuacji, gdy kogoś jakaś dziedzina biologii naprawdę interesuje, chce w niej pracować czy robić doktorat albo po prostu poszerzyć swoją wiedzę, niezależnie od np. wykonywanego zawodu, to zdecydowanie warto podjąć się nauki.

praca po biologii

Niech Was nie zwodzą opinie, że biologia jest „zbyt ogólna”, przez co nie ma sensu poświęcać jej uwagi, bo wartość mają „tylko” bardzo szczegółowe kierunki. By być dobrym specjalistą, trzeba znać podstawy swojej dziedziny. Bez świadomości kontekstu tematu jesteśmy jak łamiący wszelkie zasady grzecznościowe w innym kraju, jak skaczący na główkę na płytkich wodach, jak jadący na letnich oponach po śliskim lodzie, jak analizujący aktualne wydarzenia na świecie czy postawy społeczne, bez znajomości historii tychże społeczności. Jeżeli zdecydujecie się na wybór takich czy jakichkolwiek innych studiów, to życzę Wam powodzenia. Sami sobie życzcie, bo o ile zdać wszystko na najniższych ocenach i bez zaangażowania w pracę naukową, zawodową, konferencje naukowe, jest bardzo łatwo, tak starając się zrobić coś więcej, niż minimum już niekoniecznie, a warto.

20 komentarzy:

  1. W liceum bylam na profilu biologiczno-chemicznym, przez co cały mój zapał na te przedmioty ostygł i poszłam w zupełnie innym kierunku. Nie żałuję, bo mam kolegę, który studiuje biologię i wcale nie podoba mi się to, jak on przedstawia ten kierunek. Co do doświadczenia to faktycznie poza praktykami dużo osób o tym nie myśli. Każdy pracuje na siebie i tak. Podziwiam za wybór kierunku i dotrwanie do tego etapu ;)

    OdpowiedzUsuń
  2. Nie znam nikogo, kto studiuje biologię. Sama wybrałam kierunek bardziej ekonomiczny na licencjacie, a teraz kontynuuję go na UJ, tylko w wersji nieco bardziej humanistycznej. Ważne, że wiąże się z moją pasją. To jest sedno studiowania. Gdy obszary, których chcemy się nauczyć są dla nas ciekawe, jest dużo łatwiej i przyjemniej. A i praktyki (nawet te bezpłatne) są ciekawym doświadczeniem, a nie przymusem.
    Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Skończyłam biologię 7 lat temu i wtedy jeszcze nie było tego podziału na terenową i laboratoryjną. Można było specjalizować się wybierając antropologię, zoologię, botanikę lub mikrobiologię.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Teraz też są takie specjalizacje. Tak jak napisałem, ten podział jest sztuczny i wymyślony przeze mnie na potrzeby omówienia wątku pracy. :-)

      Usuń
  4. Już dawno skończyłam filologię polską, mąż- prawo, syn i córka też już są po studiach, więc żadne z nas nie podejmie się studiować biologii.
    Jedynie dodam, że na maturze wybrałam biologię i nawet pamiętam pytania. Jedno było o pratchawcu;), na szczęście wiedziałam, co to za dziwaczny stwór.
    Życzę Ci dobrej pracy po skończeniu studiów.

    OdpowiedzUsuń
  5. Po ukończeniu studiów biologicznych można też pracować po biologii jako nauczyciel lub wykładowca danej uczelni. Rzeczywiście jest problem, jeżeli chodzi o pracę po ukończeniu studiów biologicznych. W dużym mieście to jeszcze można coś znaleźć, ale w małym mieście to już bardzo trudno. Ciężko jest z pracą, nie tylko po biologii, ale po historii, politologii, filozofii, socjologii itd. Kolejnym problemem to mała ilość praktyk na studiach. Powinno być znacznie więcej. Ta moda na studia strasznie mnie denerwuje. Wiele osób nawet nie wie, co chce po studiach robić. Studia powinny być traktowane poważnie i tak się do tego powinno podchodzić. Poziom studiów jest bardzo zaniżany, co już nawet niektórzy wykładowcy o tym mówią. Studia są fajne, ale naprawdę należy do nich poważnie podchodzić, a nie po to, żeby tylko mieć mgr.
    Moim zdaniem, zanim przyszły student trafi na studia, powinien przejść egzaminy wstępne.
    Pozdrawiam,
    Patryk

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Racja, zapomniałem o nauczaniu, zaraz dopiszę.

      Usuń
  6. Przeczytałam z ciekawością, bo kiedyś była to dla mnie jedna z potencjalnych dróg edukacji. Ostatecznie studiowałam inne kierunki, lecz nadal chętnie sięgam po pozycje popularnonaukowe :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Uwielbiam gadanie, że po jakimś kierunku nie ma pracy, przyszłości, u mnie tacy ludzie też się zdarzają :D Akurat sprawa pracy po studiach, moim zdaniem, nie zależy wyłącznie od studiów...

    OdpowiedzUsuń
  8. Dotychczas miałam stereotypowe wyobrażenie, że po biologii, to można wyłącznie uczyć w szkole. Rzuciłeś dla mnie zupełnie nowe światło na ten temat.

    OdpowiedzUsuń
  9. Ciekawy kierunek. Zgadzam się, że dziś panuje moda na studiowanie "bo tak, bo wszyscy coś studiują", ludzie marnują ileś lat życia, a potem pracują w zawodach, które równie dobrze można wykonywać po zawodówce, albo nawet po podstawówce, wiele znam takich osób. Mi ostatnio, ze względu na zmiany jakie u mnie nastąpiły i zainteresowanie tematyką zdrowego odżywiania, marzy się dietetyka, albo chociaż ukończenie jakiegoś studium, czy kursu trenera personalnego, zobaczymy co czas pokaże :).

    OdpowiedzUsuń
  10. Oj, co do osób, które zdarzają sie na biologii - jak najbardziej sie zgadzam. Czwarty rok, kolejny kierunek i ciągle to samo, aż przykro. Chyba jestem na to za Stara ;) Swoją drogą, nawet wykładowcy często wspominają, że po biologii jest praca, tylko trzeba ją znaleźć i posiadać wachlarz wymaganych umiejętności. Bez tego ni rusz, dlatego powtórzę, że warto rozejrzeć się za praktykami i stażami :)

    OdpowiedzUsuń
  11. Od dziecka chciałam być biologiem i właśnie spełniam swoje marzenie. Dla mnie studiowanie biologii było momentami ciężkie (zwłaszcza chemia i biochemia, ale nie chodziłam do biol-chemu), czasem nieco monotonne (nie wszystkie przedmioty są wykładane przez prowadzących, którzy potrafią zaangażować i zaciekawić słuchaczy). Wiele nadenerwowałam się na organizację studiów, na nielogiczne zasady utrudniające studiowanie i czerpanie z niego jak najwięcej (zwłaszcza, kiedy studiuje się 2 kierunki jednocześnie). Przede wszystkim jednak, jest to dla mnie piękny czas, odkrywanie tajemnic życia, o jakich mi się nie śniło. Pamiętam, jak na pierwszym roku byłam absolutnie zachwycona, kiedy oglądaliśmy preparaty pod mikroskopem z przedmiotu "biologia roślin - podstawy". Cudna była kolorymetria na chemii nieorganicznej, oznaczanie poziomu glukozy na biochemii, oglądanie rozmazu własnej krwi na fizjologii. Niesamowicie podobały mi się zajęcia z bezkręgowców, zarówno wykłady, gdzie dowiedziałam się o kuriozalnych stworzeniach, jak i terenówki, na których znalazłam pijawkę i widziałam po raz pierwszy świetliki. Cała wiedza na temat życia na wszystkich poziomach jego organizacji, od powtórzeń tandemowych w genomie, przez synapsy chemiczne, po altruizm u pszczół to wielki dar, który doceniam i się nim cieszę. Żałuję, że nie zaangażowałam się w działania kół naukowych oraz wolontariat na uczelni wcześniej. Rada dla studiujących: działajcie, piszcie, angażujcie się jak najwięcej! Nie bójcie się prowadzących ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Fajny komentarz. Ja przez większość studiów też się nie angażowałem i również żałuję, ale jest jeszcze czas. :-)

      Usuń
    2. Ja dzięki zaangażowaniu w kole naukowym (gdzie zdobyłam mnóstwo doświadczenia, wiedzy i umiejętności terenowych) zdobyłam swoje pierwsze zlecenie zawodowe. I tak już kilka lat pracuję jako biolog terenowy, w nadzorach czy przy inwentaryzacjach na potrzeby inwestycyjne.
      A po godzinach prowadzę terenowe badania naukowe w ramach stowarzyszenia zajmującego się m.in. ochroną gatunkową :)

      Usuń
    3. Świetnie. I potwierdza się prawda, że działalność w kołach jest bardzo rozwijająca. :-)

      Usuń
  12. Od dziecka chciałam być biologiem i właśnie spełniam to marzenie. Te studia są miejscami trudne (dla mnie zwłaszcza chemia, bo nie byłam na biol-chemie), czasem monotonne, bo nie każdy prowadzący potrafi znakomicie wykładać swój przedmiot. Często irytowały mnie sprawy organizacyjne i techniczne aspekty (zawieszanie się USOSwebu, kiedy kilkaset osób jednocześnie ma się rejestrować na przedmiot...), które utrudniały czerpanie jak najwięcej ze studiów. Przede wszystkim jest to dla mnie piękny czas. Pamiętam, jak wielkie wrażenie na I roku robiło na mnie oglądanie preparatów z kursu "Biologia roślin - podstawy". Cudna była kolorymetria na chemii nieroganicznej, oglądanie rozmazu własnej krwi pod mikroskopem, wykłady z zoologii bezkręgowców, gdzie dowiedziałam się o tak wielu niesamowitych stworzeniach. Dobrze wspominam rozmaite terenówki, choć czasem je przeklinałam, kiedy w upale zbieraliśmy rośliny do zielnika. Wiedza o życiu na wszystkich poziomach jego organizacji, od SNP w genomie, przez przekaźnictwo serotoninergiczne w mózgowiu, do ewolucyjnych podstaw altruizmu u pszczół, to dla mnie wielki dar, którym się cieszę. Żałuję, że późno zaangażowałam się w koła naukowe i wolontariat na uczelni. Moja rada: piszcie, działajcie, róbcie jak najwięcej. Nie bójcie się krzywych spojrzeń, nie bójcie się prowadzących! Bądźcie biologami ;)

    OdpowiedzUsuń
  13. Ja nie polecam studiowania na Uniwerystecie Gdańskim, licencjat jeszcze oki, nie polecam zwłaszcza magisterki bo poziom bardzo niski niestety:( katedra genetyki ewolucyjnej bardzo niedoinwestowana i były problemy z każdym odczynnikiem, parą rękawiczek itd. Mimo wszystko studia pogłębily moją wiedzę i dostałam pracę jako mikrobiolog w zakładach farmaceutycznych gdzie wczesniej praktykowalam;)

    OdpowiedzUsuń
  14. Witam, rozważam wybór tego kierunku na UW, ponieważ od paru lat interesuję się biologią samą w sobie. Chciałabym zapytać autora tekstu oraz inne osoby, które miały styczność z tym kierunkiem, na ile realna wydaje się perspektywa studiowania równolegle drugiego (powiązanego tematycznie) kierunku takiego jak np. chemia (szersze perspektywy po studiach) lub dietetyka (szersze perspektywy i z powodu zainteresowań)? Czy grafik oraz ilość materiału dałyby taką możliwość, czy lepiej od razu zrezygnować z tej koncepcji? Z góry dziękuję wszystkim za odpowiedzi i wskazówki

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Musisz zobaczyć czy dana uczelnia oferuje wybór planu, bo niektóre mają sztywny plan, tak było u mnie, ale niektóre mają elastyczny.

      Usuń