środa, 19 kwietnia 2017

Fake newsy - jak je rozpoznawać i jak nie dać się fałszywym informacjom?

13
Często dostaję pytania o to, jak weryfikuję informacje i sprawdzam ich źródła. Uznałem, że odpowiedź na nie jest warta bardziej szczegółowego przedstawienia w osobnym artykule na blogu. Będzie to właściwie swego rodzaju instrukcja o tym, jak ustrzec się przed fake newsami (fałszywymi wiadomościami, które przedstawiają nieprawdziwe lub mocno zmanipulowane dane) i generalnie zmyślonymi informacjami. Taka „broń” do ogłupiania i kierowania społeczeństwem jest bardzo stara, a przykładów jej wykorzystania można znaleźć wiele, zwłaszcza z XX wieku, kiedy odegrała ważną rolę w genezie różnych wojen. Jej aktualna nowość wynika z faktu, że obecnie kłamstwa i manipulacje rozprzestrzeniają się bardzo szybko za pomocą Internetu, zwłaszcza przy użyciu portali społecznościowych, takich jak Twitter czy Facebook.

fake news
Czytaj dalej »

piątek, 14 kwietnia 2017

Epigenetyka, dziedziczenie epigenetyczne i programowanie epigenetyczne

0
O epigenetyce mówi się sporo od co najmniej kilku lat. Media mainstreamowe co jakiś czas donoszą o nowych ustaleniach dotyczących dziedziczenia epigenetycznego, a na internetowych grupach i forach rodzą się mity o epigenetycznym programowaniu genomu. Temat wykorzystują oczywiście także osoby zarabiające dzięki medycynie alternatywnej („kup ten suplement i zmień swoje geny na lepsze”). Temat ten jest moim zdaniem wart przedstawienia i usystematyzowania. Nie tylko po to by ujawnić kolejne oszustwa szarlatanów, ale (przede wszystkim) dla samego zobrazowania i zrozumienia wątku epigenetyki, a jest on szeroki, bo zahacza o całą masę dziedzin nauki: genetyki, embriologii, medycyny, biologii ewolucyjnej, dietetyki, bioinformatyki czy nawet psychologii i socjologii.

epigenetyka
Czytaj dalej »

środa, 12 kwietnia 2017

Wymarłe gatunki Ministrowi Środowiska

31
Obecny Minister Środowiska, profesor Jan Szyszko, w wywiadzie dla Gazety Polskiej stwierdził, że nie zna zwierząt, na które by polowano, a które by wymarły. Niestety przykładów doprowadzenia przez człowieka danego gatunku do zagłady jest wiele. Rażąca ignorancja osoby na stanowisku ministra już nie dziwi, gdyż stała się ostatnio normą. Nie znaczy to jednak, że trzeba ją puszczać płazem. Chciałem więc ogłosić akcję „Wyślij wymarłe zwierzę Ministrowi Środowiska” i krótko ją opisać oraz uzasadnić.

profesor Jan Szyszko
https://www.premier.gov.pl z późn. zm.
Czytaj dalej »

piątek, 7 kwietnia 2017

Badanie żywej kropli krwi

13
Badanie żywej kropli krwi. Jest to „diagnostyka”, o której pisałem już kiedyś pobieżnie, a w tym tekście chciałbym poświęcić jej więcej miejsca i opisać dokładniej. Skłoniło mnie do tego przejrzenie wyniku z takiego badania, które chciałbym omówić i porównać do fachowych badań diagnostycznych krwi, zarówno jeśli chodzi o rzetelność przekazywanej pacjentowi informacji na temat jego zdrowia, jak i w kontekście ceny testu.

badanie żywej kropli krwi
Czytaj dalej »

czwartek, 6 kwietnia 2017

Chitozan skuteczny na otyłość i nadwagę?

2
Jednym z popularnych preparatów na odchudzanie (a właściwie wspomaganie odchudzania) jest chitozan (chitosan). W Polsce pojawia się nawet w formie wyrobu medycznego (a nie suplementu diety). Słysząc ostatnio reklamę takiego specyfiku (Calominal), będącego właśnie „lekiem”, postanowiłem sprawdzić, czy faktycznie są twarde dowody na to, że działa. I jeśli tak to w jakich dawkach?

chitozan
U.S. National Oceanic and Atmospheric Administration
Czytaj dalej »

wtorek, 4 kwietnia 2017

Fascynujące przykłady symbiozy w przyrodzie

7
Symbioza odgrywa ważną rolę w przyrodzie. Wielokrotnie stwarzała lub napędzała nowości ewolucyjne. Wszyscy znają ze szkoły przykład symbiozy pustelnika (skorupiak) z ukwiałem (parzydełkowiec), gdzie ten pierwszy zyskuje ochronę, a drugi może się dzięki tej relacji przemieszczać. Szeroko rozumiany jest też związek bakterii jelitowych ze zwierzętami. Pomagają termitom trawić drewno (ligninę), przeżuwaczom – celulozę, a nam (i nie tylko naszemu gatunkowi) produkują witaminy (np. witaminę K) oraz chronią przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Jakie są ciekawsze i dające do myślenia inne przykłady symbiozy?

Riftia symbioza
Riftia pachyptila, National Oceanic and Atmospheric Administration
Czytaj dalej »

piątek, 31 marca 2017

TVN wycofuje film antyszczepionkowców z programu!

24
Ostatnio sporo się dzieje w Polsce jeśli o temat szczepień i antyszczepionkowców chodzi. Wczoraj pisałem o tym, że 3 kwietnia na antenie TVN7 ma zostać wyemitowany pseudonaukowy film o szczepionkach, wyprodukowany przez skompromitowanego, byłego lekarza Andrewa Wakefielda. W Internecie powstał protest i TVN szybko zniósł zaplanowaną emisję, co oczywiście bardzo mnie cieszy i świadczy o zachowaniu odpowiedzialności społecznej przez stację. Jest to tym bardziej pocieszające, że 1 kwietnia Andrew Wakefield wraz z Ziębą mają zrobić show w Katowicach w spodku. Usunięcie filmu, który miał towarzyszyć temu wydarzeniu jest, jak zauważyła jedna z czytelniczek, bolesnym prztyczkiem w nos dla antyszczepionkowego propagatora.

TVN7 szczepienia

Czytaj dalej »

"STOP mafii farmaceutycznej!" czyli antyszczepionkowcy protestują w Poznaniu

3
W środę, 29 marca w Poznaniu przy Urzędzie Wojewódzkim antyszczepionkowcy poznańscy protestowali przeciwko obowiązkowi szczepień i karom za nieprzestrzeganie tego prawa wobec swoich dzieci. Czy protestujący robią słusznie? Odpowiedź na to pytanie zdaje się być oczywista, ale chciałem rozszerzyć je o kilka dodatkowych, ważnych komentarzy.

antyszczepionkowcy
http://poznan.eska.pl/
Czytaj dalej »

czwartek, 30 marca 2017

TVN spadnie do poziomu TVP? 3 kwietnia chce wyemitować propagandowy film pseudonaukowy o szczepionkach

9
W ostatnim czasie antyszczepionkowców i ich paranaukowe poglądy, często sprzeczne z faktami i szkodliwe społecznie, promowały głównie media publiczne (TVP i Polskie Radio), których jakość od ich upolitycznienia od początku 2016 roku budzi poważne wątpliwości i jest tematem wielu kontrowersji. Za żenującą jakością zdaje się podążać stacja komercyjna, TVN7, która (jak wykrył STOP STOPNOP) chce wyemitować 3 kwietnia film Zaszczepieni, produkt Andrewa Wakefielda, skompromitowanego lekarza, który opublikował sfałszowane badania dotyczące rzekomego autyzmu poszczepiennego.

TVN szczepionki
http://www.tvn7.pl/
Czytaj dalej »

środa, 29 marca 2017

Czy wegetarianizm jest korzystny dla zdrowia? Co z weganizmem?

18
Musimy zacząć od wyjaśnienia kwestii czym jest wegetarianizm. Termin ten obejmuje diety, które zakładają wykluczenie mięsa. Oznacza to, że jest wiele różnych sposobów żywienia, które się w to wpasowują. Zgodnie z tą definicją wegetarianinem będzie ktoś kto je jajka i nabiał, ale też ktoś kto z nich również rezygnuje i kogoś takiego nazywamy weganinem. Wegetarianinem jest też osoba, która odżywia się wyłącznie owocami i warzywami. Takie osoby nazywamy witarianami i od razu zaznaczam, że tak ekstremalne rozwiązania budzą poważne obawy co do długoterminowego bezpieczeństwa. Istnieje jeszcze kilka innych odmian diet zbliżonych do wegetariańskich. Przykładem może być pescowegetarianizm dopuszczający spożycie ryb.

wegetarianizm
Czytaj dalej »

niedziela, 26 marca 2017

Mądre cytaty wybitnych biologów

1
Warto czasem przypomnieć kilka mądrych zdań różnych zasłużonych dla nauki osób. Robię to regularnie, wrzucając pojedyncze cytaty na fanpage, które co jakiś czas wyłapuję czytając różne książki albo przeglądając Internet. Tutaj chciałem zebrać większą ich liczbę i krótko skomentować.

cytaty naukowców
Czytaj dalej »

piątek, 24 marca 2017

Horror pacjenta, komedia obserwatora

16
Zazwyczaj na blogu bronię lekarzy. Robię to, bo posługują się nauką, w przeciwieństwie do krytykowanych przeze mnie znachorów i szarlatanów, opierających swe metody na zabobonach i pseudonauce, niedopowiedzeniach itd. Ja jednak także bywam pacjentem i znam bolączki tej grupy ludzi w Polsce: a bo kolejki, a bo lekarz niemiły albo ignoruje dokuczliwe objawy itd. Stało się to normą, do której przywykliśmy w tym kraju. Czasami zdarzają się jednak sytuacje wyjątkowe. Uznałem, że nie mógłbym się nie podzielić tym, co mi się ostatnio przytrafiło. Potraktujcie to jako śmieszno-straszną anegdotkę.

Misery
Czytaj dalej »

wtorek, 21 marca 2017

Jerzy Zięba biochemikiem? Tak go przedstawiono, a on nie zaprzeczył, choć biochemikiem nie jest

36
Polskie Radio Katowice przeprowadziło debatę popularnonaukową na tematy związane ze zdrowiem, medycyną, leczeniem. Poświęcona była w dużej mierze alternatywnym metodom leczenia. Udział w niej wzięli lekarze, m.in. onkolog i pedriatra, a także psycholożka oraz znachor, inż. Jerzy Zięba. Co mnie zadziwiło już na samym początku, podczas otwarcia dyskusji, to przedstawienie tego ostatniego jako… biochemika. Pan Zięba nie poprawił prowadzącej Anny Sojki, tylko z zadowoleniem uśmiechał się, gdy ta podawała nieprawdziwe, zawyżone względem rzeczywistości wykształcenie i idące za nim kompetencje.

Ukryte Terapie Jerzy Zięba
Polskie Radio Katowice
Czytaj dalej »

czwartek, 16 marca 2017

Badanie in vitro? To dopiero początek!

16
Będę w tym tekście pisał o rzeczach niby oczywistych, ale powszechnie nieuświadomionych, z czego bierze się mnóstwo nieporozumień na temat stosowania terapii medycznych różnego rodzaju oraz ich zrozumienia. Oczywiście dla osób wprawionych w tym temacie będę wtórny, ale tekst ten kieruję przede wszystkim do laików. Jaka jest droga powstania leku? Czym są badania epidemiologiczne? Czym jest silny, naukowy dowód w medycynie? Usystematyzujmy kilka ważnych kwestii.

badania in vitro
Czytaj dalej »

poniedziałek, 13 marca 2017

Rafał Ziemkiewicz rozumie?

17
Obejrzałem wczoraj podesłany przez jednego z czytelników materiał z portalu Świat Rolnika. Chodzi o program dotyczący branży futer i hodowli zwierząt futerkowych, w którym gościem dziennikarki (o której napiszę jeszcze później kilka słów) był Rafał Ziemkiewicz. Rozmowa wbrew głównemu wątkowi schodziła na wiele tematów pobocznych, kilkakrotnie dotykając spraw ściśle naukowych. Spodziewałem się, że nie usłyszę nic więcej, jak kilka zmanipulowanych informacji, zwłaszcza że w tym też kontekście przesłano mi filmik, sugerując nominację do Biologicznej Bzdury Roku 2017. I słusznie, bo co najmniej trzy wypowiedzi gościa programu wzbudziły we mnie zażenowanie, połączone czasem z innymi jeszcze odczuciami. I wcale nie o prawa zwierząt tutaj chodzi.

https://www.youtube.com/watch?v=MCe4HfFUWL8
Czytaj dalej »

niedziela, 12 marca 2017

Zabawne i groźne zabiegi pseudomedyczne II

19
Jakiś czas temu pokazywałem kilka śmiesznych, a czasem groźnych zabiegów pseudomedycznych, promowanych przez guru medycyny alternatywnej. Od tamtego czasu nazbierało mi się kolejnych kilka przykładów i nimi także postanowiłem się podzielić. Potraktujcie to zarówno jako przestrogę, choć nie wątpię, że dla sporej części z Was oglądanie tego będzie także swego rodzaju rozrywką. Co znachorzy  i ich zwolennicy wymyślili tym razem? Po wkładaniu ciecierzycy w rany na nodze i kąpieli oczu w maśle ciężko będzie co niektórych zaszokować, ale może się uda.

medycyna alternatywna
Czytaj dalej »

sobota, 11 marca 2017

Plotki o genach

5
Na temat genów krąży wiele głupot, utrudniających zrozumienie fundamentalnych podstaw genetyki, które warto znać, nawet z biologią nie mając zawodowo nic wspólnego. Chodzi mi oczywiście o pojawiające się co jakiś czas nagłówki – na szczęście w mainstreamowych mediach coraz rzadziej, a jeśli już, to częściej sformułowane poprawnie – o tym, że geny to i tamto. W kontekście medycyny i dietetyki na ogół, choć nie zawsze. Zebrałem kilka takich popularnych mitów o genach, by w prosty sposób je wyjaśnić.

plotki o genach
Czytaj dalej »

środa, 1 marca 2017

Gotowanie wody dwa razy jest szkodliwe? Internetowy mit vs. rzeczywistość

23
Niedawno po sieci rozeszła się wieść, że gotowanie wody dwa razy lub więcej sprawia, że ta staje się toksyczna, szkodliwa, trująca. Wszystko, co najgorsze. Artykuł o tym pojawił się na podportalu Wirtualnej Polski – abcZdrowie. Jakiś czas temu opisywałem pseudomedyczny wpis właśnie stamtąd, wyjaśniając zamieszczone w nim głupoty. Czy i tym razem portal abcZdrowie opublikował paranaukowy tekst, niepoparty źródłami i sprzeczny z naukową wiedzą na temat chemii czy toksykologii?

gotowanie wody 2 razy
Czytaj dalej »

sobota, 25 lutego 2017

Jerzy Zięba w Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu?

18
Jerzy Zięba, sławny znachor-celebryta, antyszczepionkowiec, sprzedawca drogich produktów „prozdrowotnych” często o nieudowodnionym działaniu oraz dystrybutor „strukturyzatora wody” za 2500 zł, który ma strukturyzować wodę (takie zjawisko nie istnieje), autor pseudomedycznej książki „Ukryte terapie” próbuje dostać się ze swoimi pseudonaukowymi wykładami na różne uniwersytety. Czasami mu się to udaje, ale bywało i tak, że mury uczelni dawało się przed nim obronić. Tym razem Jerzy Zięba chce zaatakować Polską Akademię Nauk w Poznaniu na ul. Wieniawskiego 17, gdzie mieści się Instytut Chemii Bioorganicznej.

Jerzy Zięba Polska Akademia Nauk Poznań
https://tockify.com/ukryte.terapie/detail/99/1492848000000
Czytaj dalej »

czwartek, 23 lutego 2017

Ekologiczna żywność powoduje autyzm?

23
Parę lat temu Internet obiegł bardzo popularny wykres, który wyraźnie pokazuje zależność pomiędzy wzrostem liczby osób, u których zdiagnozowano autyzm oraz wzrostem sprzedaży żywności ekologicznej. Korelacja jest bardzo wysoka, pokazuje zależność niemalże idealną.

autyzm
Czytaj dalej »

środa, 22 lutego 2017

GMO, patenty, glifosat, CETA i naturalne GMO - czy jest się czego bać?

15
Debata o GMO na poziomie ogólnym, w przestrzeni publicznej, poza murami uczelni i konferencji naukowych, napiętnowana jest często już z gruntu błędnymi przekonaniami. Sama nazwa GMO (genetycznie modyfikowane organizmy) budzi wątpliwości, a to dlatego, że genetyczne modyfikacje nie oznaczają z gruntu, że były one sztucznie wykonane rękami człowieka. Co to są więc naturalne GMO? Czym się różnią zasadniczo od „typowych” GMO? Czy jest się czego bać?

GMO Monsanto
Czytaj dalej »

środa, 15 lutego 2017

Ranking polskich blogów naukowych 2016

44
Długo zastanawiałem się nad tym, czy zrobić ranking blogów (i vlogów!) naukowych i popularnonaukowych 2016. Na „nie” przemawiało to, że znam część blogerów z tej dziedziny, a trochę głupio jest wystawiać dobre noty kolegom i koleżankom. Z drugiej jednak strony ta część blogosfery jest mała, a równie nieuczciwe byłoby unikanie zrobienia rankingu na siłę, ze względu na to, o czym wyżej. Lista na pewno będzie częściowo subiektywna (dlatego brak jakiegoś bloga/vloga o niczym wielkim tutaj nie przesądza!), choć postaram się być jak najbardziej obiektywny. Nie obiecuję, ale powiem, że najprawdopodobniej tego typu rankingi będą się pojawiały także w kolejnych latach i mam nadzieję, że naukowa blogosfera będzie się tak rozrastać, że powstaną w przyszłości nowe kategorie. Z oczywistych względów całkowicie pominę tutaj swojego bloga. No to zaczynajmy!

blogi naukowe
Czytaj dalej »

wtorek, 14 lutego 2017

Antyszczepionkowe walentynki - złap je wszystkie!

14
Dzisiaj 14 lutego, walentynki. Dzień zakochanych, celebracja miłości, 50 Twarzy Greya w kinach. A na blogach naukowych tematyczna akcja edukacyjna z akcentem Pokémon: złap je wszystkie!

Justyna Socha szczepionki
Czytaj dalej »

niedziela, 12 lutego 2017

Liporedium, czyli jak wydać pieniądze i nie schudnąć?

26
Telewizji nie oglądam wcale, radia słucham rzadko. A gdy mi się zdarzy, zwracam uwagę na blok reklam, wypełniony zwykle tymi, które promują różne suplementy diety. W wielu z nich można się czegoś przyczepić. Nie tylko fałszywie merytorycznej treści, obiecującej skutki spożywania, których wcale nie udowodniono, czy wielokrotnie mniejszej dawki, niż ta efektywna, ale też nieetycznego reklamowania takich preparatów przez lekarzy lub aktorów za nich przebranych. Wczoraj w bloku różnych takich i innych spotów farmaceutycznych trafiła mi się reklama Liporedium. Suplementu, który według producenta ma pomagać przy odchudzaniu.

Liporedium
http://liporedium.pl
Czytaj dalej »

czwartek, 9 lutego 2017

Embriologia eksperymentalna i jej polski twórca - profesor Andrzej Tarkowski

2
W zeszłym roku z tego świata odszedł wybitny polski naukowiec, jeden z najważniejszych embriologów w historii, a także jeden z najszerzej znanych i zasłużonych polskich biologów. We wrześniu 2016 informowałem na fanpage o śmierci profesora Andrzeja Tarkowskiego, teraz chciałem poświęcić mu wpis na blogu. Warto wspomnieć kilka słów zarówno o nim, jak i jego niezwykle ważnych, fundamentalnych badaniach z zakresu embriologii eksperymentalnej.

Czytaj dalej »

piątek, 3 lutego 2017

Biologia Totalna czy głupota totalna?

18
Już od dłuższego czasu chodził mi po głowie pomysł, by zająć się tematem Biologii Totalnej. Wielokrotnie w ciągu ostatniego roku wrzucałem na fanpage screeny wypowiedzi z grup poświęconych temu wątkowi i „leczeniu” za pomocą tej „metody”. Miały zwykle setki, a czasem ponad tysiąc reakcji. Warto by napisać coś więcej, niż komentarz w poście na Facebooku.

Biologia Totalna
Czytaj dalej »

poniedziałek, 23 stycznia 2017

Biologiczna Bzdura Roku 2016 - WYNIKI

18
Konkurs na Biologiczną Bzdurę Roku 2016 powstał spontanicznie i odniósł duży sukces - szeroki rozgłos w wielu mediach, także tradycyjnych. Głosowanie trwało około 3 tygodnie i dzisiaj zostało zakończone. Oddano łącznie ponad 7 tysięcy głosów. Czas więc ogłosić wyniki.

biologiczna bzdura roku 2016 wyniki
Czytaj dalej »

sobota, 14 stycznia 2017

Człowiek to ssak, lecz nie zwierzę? Olbrzymia kompromitacja Polskiego Związku Łowieckiego

5
Cóż, dla Polskiego Związku Łowieckiego nastały czasy o tyle dobre, że dzisiejsza władza w Polsce bardzo mu sprzyja. Być może właśnie to spowodowało poluzowanie pasów bezpieczeństwa i tym samym pozwoliło na wypisywanie kompletnych głupot. Na oficjalnym fanpage Polskiego Związku Łowieckiego wywiązała się dyskusja o tym, czy ochrona zwierząt jest ważna. Jak to często w tego typu debatach bywa, strona myśliwska szła w zaparte, że zwierzęta nie są wcale takie istotne (cała rozmowa jest dostępna tutaj, na screenie, ponieważ autorzy strony, gdy dyskusja obeszła szersze kręgi na Facebooku, szybko ją usunęli). To opinia, mają prawo tak uważać. Absurdalne jest za to stwierdzenie i to w dodatku w formie argumentu przy takiej właśnie dyskusji, że człowiek to nie zwierzę. Tym głupsze, bo podkreślające, że jest za to ssakiem. Czyli ssak, to nie zwierzę?

Polski Związek Łowiecki człowiek to nie zwierzę
https://web.facebook.com/PZ%C5%81-Polski-Zwi%C4%85zek-%C5%81owiecki-223436214384778/
Czytaj dalej »

piątek, 6 stycznia 2017

Biologiczna Bzdura Roku 2016 - GŁOSOWANIE

54
Nadszedł czas na podsumowanie Biologicznej Bzdury Roku 2016 i wybranie zwycięzców – pierwszych trzech miejsc. W tym wpisie będziecie mogli oddać swój głos. Klikając w każdy punkt przejdziecie do merytorycznych wyjaśnień poszczególnych bzdur oraz źródeł. Ankieta znajduje się na końcu wpisu.

Czytaj dalej »