Opisano nowy gatunek gigantycznej salamandry

Wczoraj (piątego grudnia) opublikowano w czasopiśmie PLoS One artykuł, którego autorzy opisali nowy gatunek salamandry występujący w Alabamie i na Florydzie w USA. Jest to płaz ogoniasty należący do rodziny syren, któremu nadano nazwę gatunkową Siren reticulata, z angielskiego nazywana też syreną siatkowaną lub węgorzem lamparcim.

Siren reticulata
Siren reticulata. Autor: Pierson Hill; za: news.sulross.edu

Płazy

Choć nazwa „węgorz lamparci” sugeruje rybie powiązania, to salamandry, w tym nowo opisany gatunek, należą do gromady płazów. Współcześnie wyróżnia się trzy rzędy tej grupy zwierząt: płazy bezogonowe (żaby, ropuchy, rzekotki), płazy ogoniaste (salamandry i traszki) oraz płazy beznogie (marszczelce, które z wyglądu przypominają duże, niebieskie gąsienice). Płazy wyewoluowały z ryb kostnoszkieletowych i charakteryzują się obecnością płuc i skrzeli (przynajmniej w stadium larwalnym). Ich rozmnażanie jest uzależnione od dostępu do zbiorników wodnych, stąd klasyfikuje się je w grupie (kladzie) bezowodniowców, czyli zwierząt które nie wykształciły błon płodowych, a w kierunku których wyewoluowały owodniowce – gady, ptaki i ssaki. W Polsce można spotkać zarówno płazy bezogonowe (żaba trawna, ropucha szara), jak i ogoniaste (traszka zwyczajna, salamandra plamista). Natomiast nieobecne są u nas marszczelce.

Salamandry i syreny

Napisałem, że nowy gatunek którego opis opublikowano wczoraj, należy do rodziny syren. Są to specyficzne salamandry, które odnaleziono jedynie w Ameryce Północnej – w USA i w Meksyku. Warto dodać, że do niedawna w języku polskim nazwę systematyczną „syreny” miały także ssaki morskie – manaty i diugonie – które w 2015 roku przemianowano na brzegowce (o czym więcej napisałem tutaj). Syreny wyróżniają się na tle innych salamander olbrzymimi rozmiarami, brakiem tylnych kończyn i silnie zredukowanymi kończynami przednimi, które mogą być zbudowane nawet wyłącznie z tkanki chrzęstnej (a nie kostnej, co jest wśród salamander nietypowe, gdyż ich szkielety są na ogół bardziej skostniałe, niż u innych płazów). Ich skrzela z kolei wystają na zewnątrz nawet u osobników dorosłych. Inną specyficzną cechą syren jest wszystkożerność (zamiast powszechnej u salamander mięsożerności). Badania filogenetyczne wskazują, że syreny mogą być tak naprawdę odrębną od salamander grupą, ale aktualnie klasyfikuje się je wspólnie.

Nowy gatunek – Siren reticulata

Rodzina płazich syren dzieli się na dwa rodzaje: Siren i Pseudobranchus. Ich odrębna klasyfikacja opiera się na odmiennej liczbie palców w kończynach przednich (cztery u Siren i trzy u Pseudobranchus) i liczbie szczelin skrzelowych (przedstawiciele pierwszego rodzaju mają trzy, a drugiego – jedną). Wśród rodzaju Siren opisano dotychczas dwa gatunki, gdzie jeden (Siren intermedia) jest wyraźnie mniejszy od drugiego (Siren lacertina), dorastającego do blisko jednego metra długości. Obok nich plasuje się nowy gatunek Siren reticulata, choć tak naprawdę, to najbardziej trafnym określeniem jest gatunek nowo opisany, ponieważ po raz pierwszy Siren reticulata złapany został w 1970 roku w rzece Fish River w Alabamie.

Fish River salamandra USA
Fish River w Alabamie. Za: Jody B.

Na jakiej podstawie gatunek został wyodrębniony? Po pierwsze, autorzy pracy wskazują, że ma on inne ubarwienie od pozostałych dwóch gatunków z rodzaju Siren, wyróżniające się nieregularnymi plamami, skąd też pochodzi jego zwyczajowa, angielska nazwa „węgorza lamparciego”. Kolejny argument to rozmiar – większy od Siren intermedia, ale prawdopodobnie mniejszy od Siren lacertina. Węgorz lamparci ma też największą spośród swoich braci liczbę kręgów tułowia, stosunkowo małą i wąską głowę i najdłuższy ogon. Analizy genetyczne pokazały z kolei, że zarówno dla badanych genów mitochondrialnych, jak i jądrowych, odległość między nowym gatunkiem salamandry z rodziny syren, a tymi już wcześniej zidentyfikowanymi, pozwala na wyodrębnienie Siren reticulata.

Nowy gatunek, zamieszkujący słodkowodne zbiorniki i rzeki w USA w stanie Alabama i Floryda, jest dodatkowo o tyle ciekawy, że o jego istnieniu mówiły doniesienia ludowe. Przytaczane są opisy stworzenia z ciałem węgorza oraz umaszczeniem lamparta o długości męskiego ramienia. W rzeczy samej plotki z zakresu kryptozoologii, gdy odsieje się od nich fantazje i przeinaczenia, potrafią mieć w sobie ziarnko prawdy.

Prowadzenie bloga naukowego wymaga ponoszenia kosztów. Merytoryczne przygotowanie do napisania artykułu to często godziny czytania podręczników i publikacji. Zdecydowałem się więc stworzyć profil na Patronite, gdzie w prosty sposób możecie ustawić comiesięczne wpłaty na rozwój bloga. Dzięki temu może on funkcjonować i będzie lepiej się rozwijać. Pięć lub dziesięć złotych miesięcznie nie jest dla jednej osoby dużą kwotą, ale przy wsparciu wielu z Was staje się realnym, finansowym patronatem bloga.


Źródła
Czesław Błaszak. Zoologia. Zoologia Tom 3 Część 1 Szkarłupnie – płazy. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2015.
Douglas J. Futuyma. Ewolucja. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa 2005.
Sean P. Graham et al. "Description of an extant salamander from the Gulf Coastal Plain of North America: The Reticulated Siren, Siren reticulata”. PLoS One (2018).
Zhang, Peng, and David B. Wake. "Higher-level salamander relationships and divergence dates inferred from complete mitochondrial genomes." Molecular Phylogenetics and Evolution (2009).
Udostępnij na Google Plus

O autorze

Łukasz Sakowski. Biolog z Poznania. Czytaj więcej
    Skomentuj na blogu
    Skomentuj na facebooku

2 komentarze :

  1. To może chimiseta i mngwę też znajdą :-)

    OdpowiedzUsuń
  2. Czyli nie "opisano nowy" ale "wyodrębniono nowy" (choć już dobrze znany) gatunek.

    OdpowiedzUsuń