Każdy spotkał się z pojęciem „pająk” i „pajęczak”. Brzmi podobnie, ale między tymi słowami i idącymi za nimi znaczeniami jest istotna różnica. Wplątane jest w nią dodatkowo kilka ciekawostek, które odnieść można do naszego życia. Zobaczmy zatem czym jest pająk, a czym jest pajęczak. Jaka jest różnica?

pająk

Pajęczaki i pająki

Podstawowo świat żywy dzielimy na królestwa prokariontów (bakterie i archeany) oraz organizmów jądrowych:  protistów (glony i pierwotniaki), grzybów, roślin i zwierząt. Te ostatnie dzielą się na typy. Na przykład mamy typ parzydełkowców (czyli m.in. meduz), typ mięczaków (w tym ślimaków i ośmiornic), typ stawonogów (m.in. owady, skorupiaki, kikutnice, wije) czy typ strunowców (do którego należą wszystkie zwierzęta kręgowe, w tym ludzie).

zaleszczotek książkowy
Zaleszczotek książkowy; autor: Christian Fischer

Zagadnienie pajęczaków i pająków wiąże się z typem stawonogów. Otóż typy dzielą się na podtypy, a potem na gromady. I tak jak wśród podtypu kręgowców wyróżniamy m.in. gromadę gadów, ssaków czy płazów, tak u stawonogów wyodrębniona została m.in. gromada pajęczaków. Te z kolei dzielą się na 11 rzędów i wśród nich znajdziemy pająki. Czyli ogólna odpowiedź na pytanie postawione w tytule jest następująca: pajęczaki to szersza grupa zwierząt (gromada stawonogów), do której zaliczane są też pająki.

kosarz
Kosarz; autor: Didier Descouens

Ale skoro pajęczaki są szerszą grupą, to co jeszcze się do niej zalicza? Wspomniałem o 11 rzędach. Są to oczywiście pająki, ale także skorpiony, biczykoodwłokowce, solfugi, głaszczkochody, roztocze, kosarze, zaleszczotki, kapturce, tępoodwłokowce i rozłupnogłowce (tak, niektóre nazwy powalają). Pajęczaki charakteryzują się posiadaniem czterech par odnóży krocznych (pozostałe są przekształcone w inne narządy). Na tej podstawie łatwo odróżnić pajęczaka od owada, ponieważ insekty posiadają trzy pary odnóży krocznych.

Pająki, kosarze, roztocze, zaleszczotki i solfugi

Część z wymienionych przeze mnie wyżej rzędów pajęczaków to egzotyczne dla nas albo rzadkie i nieczęsto występujące stawonogi. Inne zwracają uwagę na co dzień przez bezpośredni kontakt z nimi bądź pośredni – są popularne w Internecie. W naszych polskich domach, w ogródkach czy generalnie na dworze, łatwo spotkać kosarze. A te często są mylone z pająkami. Na pewno znacie „pająki” z małym ciałkiem i długimi, cienkimi odnóżami. Jeśli nie widzieliście dobrze wyodrębnionej głowy (głowotułowia mówiąc dokładniej), a kształt całości (głowotułowia i odwłoka) był eliptyczny, to mieliście do czynienia nie z pająkiem, lecz kosarzem.


Do rzędu pajęczaków należą też roztocze, zaleszczotki i solfugi. To je chciałbym wyróżnić w tym tekście. Roztocze dlatego, że wśród nich są znane wszystkim kleszcze. Zaleszczotki, o wdzięcznej i uroczej w mojej ocenie nazwie, występują w Polsce, także w księgozbiorach (stąd nazwa gatunkowa jednego z nich: zaleszczotek książkowy). Solfugi to z kolei budzące grozę, stosunkowo duże pajęczaki, które potrafią brutalnie rozprawić się ze swoim przeciwnikiem, co widać na powyższym filmie. Robi wrażenie, prawda?

Prowadzenie bloga naukowego wymaga ponoszenia kosztów. Zdecydowałem się więc stworzyć profil na Patronite, gdzie w prosty sposób możecie ustawić comiesięczne wpłaty na rozwój bloga. Dzięki temu może on funkcjonować i będzie lepiej się rozwijać. Pięć lub dziesięć złotych miesięcznie nie jest dla jednej osoby dużą kwotą, ale przy wsparciu wielu z Was staje się realnym, finansowym patronatem bloga, dzięki któremu mogę poświęcać więcej czasu na pisanie artykułów.

Udostępnij na Google Plus

O autorze

Łukasz Sakowski. Biolog z Poznania. Czytaj więcej
    Skomentuj na blogu
    Skomentuj na facebooku

5 komentarze :

  1. "trzy odnóża kroczne"?

    OdpowiedzUsuń
  2. Korekta obywatelska: czterech PAR odnóży krocznych, bo pajęczaki nie mają czterech nóg (sprawdzić czy nie kosarz po przejściach).

    OdpowiedzUsuń
  3. Racja, błąd z pośpiechu. Poprawione, dzięki!

    OdpowiedzUsuń
  4. Z tymi nogami to chodzi o to że ewolucyjni przodkowie posiadali 4 party odnóży. Przykładem są roztocza posiadające 2 pary ja np. szpeciele (swoją drogą wredny szkodnik)

    OdpowiedzUsuń
  5. Jeszcze z błędów: „archeanów”

    OdpowiedzUsuń