środa, 10 czerwca 2015

Chimeryczna chimera?

Zapewne słyszeliście wcześniej to słowo. Przynajmniej w kontekście mitologii, bo chimera to potwór niejednokrotnie wykorzystywany np. w grach komputerowych takich jak Heroes of Might and Magic III, będący połączeniem lwa (głowa), tułów (koza), skrzydła (nietoperz) i ogon (wąż lub skorpion). Chimera w naukach ścisłych może mieć różne znaczenia i jest ciekawym zagadnieniem, także życiowo, o czym przekonacie się w tym wpisie.

heroes chimera
(źródło: www.gry-online.pl/)

Mówiąc o chimerach możemy mieć na myśli ryby. Ryby chrzęstnoszkieletowe, do których zaliczamy także rekiny i płaszczki. Charakteryzują się szkieletem chrzęstnym, brakiem pokrywy skrzelowej (ochraniającej skrzela), zastawką spiralną w jelicie środkowym i brakiem pęcherza pławnego, którego funkcję utrzymywania głębokości u tych zwierząt pełni wątroba.

ryba chimera
(chimera - ryba, źródło: http://rybyakwariowe.eu/)

Ryby chrzęstnoszkieletowe są bardziej prymitywne od kostnoszkieletowych, a i omawiane chimery są jeszcze bardziej prymitywne. To właśnie z tych drugich (kostnoszkieletowych) wyewoluowały płazy, specjalizując pęcherz pławny w płuco. Współcześnie istnieją pojedyncze gatunki ryb dwudysznych, które potrafią ten narząd wykorzystywać jako pierwotne płuco i mówimy o nich jako o żywych skamieniałościach. Przykładowym gatunkiem jest prapłetwiec, którego można obejrzeć w Akwanarium w Gdyni. Warto zaobserwować jak się porusza po dnie, a to dlatego, że nie robią tego jak ryby. Płetw-rąk używają tak, jakby chodziły. 


Chimeryzm to także istotne pojęcie w genetyce. Oznacza osobnika posiadającego komórki o różnych genotypach, powstałych na skutek polispermii (czyli zapłodnienia oocytu przez więcej, niż jeden plemnik) lub przez zlewanie się zarodków bądź też przez wymianę komórek między zarodkami lub ewentualnie komórkami matki i dziecka. Zjawisko chimeryzmu wykorzystywane jest w inżynierii genetycznej, gdzie aby uzyskać organizmy o zmanipulowanych molekularnie cechach, krzyżuje się uzyskane chimery dzięki czemu ostatecznie otrzymać można osobniki niechimeryczne o pożądanej, wprowadzonej transgenicznie cesze. Fenotypowo mamy więc w przypadku chimer jednego osobnika, genotypowo, upraszczając i kolokwializując – dwa.

gmo chimery
(źródło: www.partners.org/)

Niejednokrotnie z chimerami możecie spotkać się w życiu codziennym. Na przykład koty szylkretowe mogą być chimerami, chociaż niekoniecznie – szylkretowe samce mogą okazać się ,,genetycznymi obojnakami’’ – mieć anomalie chromosomów płci. 

kot chimera
(źródło: http://news.nationalgeographic.com/)

Spotkaliście też prawdopodobnie w swoim życiu osoby o dwóch różnych kolorach tęczówek. Może nawet sami takie macie? To także objaw chimeryzmu. Jeśli jesteście posiadaczami takiej cechy to zapewne powstaliście w wyniku zapłodnienia przez więcej, niż jeden plemnik bądź też na wczesnym etapie Waszego rozwoju zarodkowego zlaliście się lub wymieniliście komórkami z bliźniaczym zarodkiem.

człowiek chimera
(źródło: www.pinkjooz.com/index.php/chimera-two-human-beings-in-one/ z późniejszymi zmianami)

20 komentarzy:

  1. Ciekawie. W sumie te mityczne chimery do gryfa podobne - może to jedna i ta sama istota pod różnymi nazwami :D Byłem kilka razy w Akwanarium, ale jeszcze wtedy nie ogarniałem za dobrze tych spraw. Pozdrawiam!
    indywidualnyobserwator.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie nie, to raczej co innego ;-).

      Usuń
  2. Super wpis! To bardzo ciekawe, że może powstać taki "mix" :)
    Nie znamy nikogo z różnymi kolorami tęczówek... :P

    OdpowiedzUsuń
  3. Moja dawna sąsiadka miała jedno oko niebieskie a drugie zielone :) Dość ciekawy wpis. Tego to już w żadnej szkole nie nauczą :/ A mogli by :)
    Zapraszam na mojego nowego bloga :http://positivementsurlavie.blogspot.com/ :)

    OdpowiedzUsuń
  4. gdy zobaczyłem post to w pierwszej chwili pomyślałem, że jest to powiadomienie z mojej gry online w którą gram, a tak w ogóle to byłem przekonany, że himera oznacza osobnika który powstał, że spółkowania przedstawicieli dwóch różnych gatunków, niezdolny do dalszego rozmnażania, okazuję się, że byłem w błędzie

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To o czym piszesz to hybryda :-). Tu czasem dalsze rozmnażanie jest możliwe, zwłaszcza w przypadku roślin.

      Usuń
  5. Bardzo ciekawy wpis:) Osobiście nie znam nikogo z dwoma różnymi kolorami tęczówek, ale słyszałam o tym, np. Jane Seymour ;) Ciekawe, jak to się ma do psów rasy husky - one często mają różne tęczówki.
    Poza tym, nominowałam Cię do Liebster Award. Jeśli masz chęć, to zapraszam do mnie po szczegóły;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję, ale nie biorę udziału w łańcuszkach :-).

      Usuń
  6. jak patrze w oczy tego chłopca z ostatniego foto to mi sie w głowie zakręciło

    OdpowiedzUsuń
  7. dodajesz bardzo ciekawe wpisy :)

    OdpowiedzUsuń
  8. znam tego stwora z książek, ale od głowy mi nie przyszło, że może to być też np. kot. ;o

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nazwa ta sama ale to zupełnie co innego. Taka gra słów w notce ;-).

      Usuń
  9. W jakimś filmie spotkałam się z postacią chimery mitologocznej :) i kiedyś jaj byłam dzieckiem małym i byłam rozdrażniona bo np się nie wyspałam to mama mówiła mi abym nie stroiła swoich chimerów w sensie fochów :)

    OdpowiedzUsuń
  10. Ciekawe :))) Pozdrawiam i miło mi, że odwiedziłeś mnie na blogu. :)) Gorąco pozdrawiam :D

    OdpowiedzUsuń
  11. Nie wiedziałam że dwukolorowy kolor oczy zależy od takiej rzeczy, fanie dowiedzieć się o takiej ciekawostce

    OdpowiedzUsuń
  12. Bardzo udany remont na blogu ;)
    Czytałem kiedyś o ludzkich chimerach w kontekście wchłonięcia jednego zarodka przez drugiego. Nawet udało mi się znaleźć ten artykuł: http://www.focus.pl/czlowiek/wszyscy-bedziemy-chimerami-7985

    OdpowiedzUsuń
  13. Niby temat znajomy, ale przyjemnie było odświeżyć.

    OdpowiedzUsuń