niedziela, 9 sierpnia 2015

Różeniec górski

Różeniec górski naturalnie występuje w Eurazji i Ameryce Północnej. Jego zasięg w Polsce ograniczony jest do Parków Narodowych w Karpatach i Sudetach, chociaż pojawiają się pomysły na stworzenie plantacji w celu produkcji farmaceutyków. Zainteresowanie naukowców tą rośliną wynika z faktu, że sporo badań daje nadzieje na jej potencjalne korzystne działanie przy zaburzeniach nastroju i uzależnieniach. 

różeniec górski
(różeniec górski, autor: Opioła Jerzy, źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rhodiola_rosea_a1.jpg)


Składniki aktywne różeńca

Głównymi związkami aktywnymi w różeńcu górskim są salidrozyd, tyrozol, rozawin, rozin, rozarin [1]. Brzmi dziwnie i egzotycznie, ale tak jest w przypadku wielu specyficznych dla danych roślin, izolowanych z nich związków. Ponieważ poważne badania na różeńcu przeprowadzano w kontekście depresji, poprawy kondycji fizycznej i psychicznej (tzw. właściwości adaptogennych, czyli poprawiających ogólnie stan zdrowia), to skupię się przede wszystkim właśnie na tym.

Różeniec górski, a układ nerwowy

Korzystne działanie różeńca, w tym głównie salidrozydu, na układ nerwowy może opierać się na regulacji gromadzenia wewnątrzkomórkowego wapnia w neuronach, zapobiegając stresowi oksydacyjnemu [2]. Mechanizm działania związków aktywnych różeńca może wynikać także z podnoszenia poziomu 5-hydroksytryptofanu, będącego prekursorem serotoniny i z wzmagania neurogenezy w hipokampie [3]. W randomizowanym badaniu na ludziach z umiarkowanymi zaburzeniami depresyjnymi, niestety z stosunkowo niewielką liczbą badanych (57 osób), ekstrakt z różeńca górskiego działał słabiej od sertraliny (leku przeciwdepresyjnego będącego selektywnym inhibitorem zwrotnego wychwytu serotoniny), silniej natomiast od placebo. Autorzy pracy podkreślają, że terapia różeńcem wywoływała znacznie mniej skutków ubocznych, niż sertralina [4].

Różeniec górski, a zmęczenie

Różeniec górski sprawdza się także w podnoszeniu kondycji fizycznej i psychicznej. W jednym z badań 56 lekarzy otrzymywało ekstrakt z różeńca, a następnie efekt oceniano za pomocą różnych testów. Wyniki były pozytywne [5]. Eksperyment na studentach także wykazał korzystne działanie różeńca [6], podobnie jak kolejne badania [7], [8]. Co ciekawe, przeprowadzono także test na studentach pielęgniarstwa i skutek okazał się przeciwny do pozostałych – różeniec powodował wręcz wzrost zmęczenia. Autorzy pracy przyrównywali swoje wyniki do wyników wspomnianego wcześniej badania z udziałem lekarzy sugerując, że brak efektów pozytywnych mógł wynikać z różnicy dawek – w przypadku lekarzy było to 680 mg, w przypadku studentów pielęgniarstwa 364 mg – 546 mg [9]. Dostępne przeglądy systematyczne wskazują na potrzebę dalszych badań nad działaniem różeńca [10], [11].

Różeniec górski, a uzależnienia

Eksperymenty na zwierzętach wykazały, że różeniec górski, zwłaszcza wspomniany wcześniej salidrozyd będący składnikiem ekstraktu, łagodzi głód nikotynowy i morfinowy i wspomaga leczenie uzależnień od tych związków [12], [13], [14], [15], [16]. Są to jednak wyłącznie badania na myszach i szczurach, dlatego, chociaż potencjalnie różeniec może mieć działanie wspomagające ,,rzucenie palenia’’, to potrzeba więcej badań, szczególnie na ludziach, by móc postawić odważniejsze i pewniejsze tezy.

Literatura
1. Tolonen, Ari, et al. "Phenylpropanoid glycosides from Rhodiola rosea." Chemical and pharmaceutical bulletin (2003): 467-470.
2. Palumbo, Dora Rita, et al. "Rhodiola rosea Extract Protects Human Cortical Neurons against Glutamate and Hydrogen Peroxide‐induced Cell Death Through Reduction in the Accumulation of Intracellular Calcium." Phytotherapy Research (2012): 878-883.
3. Chen, Q. G., et al. "The effects of Rhodiola rosea extract on 5-HT level, cell proliferation and quantity of neurons at cerebral hippocampus of depressive rats." Phytomedicine (2009): 830-838.
4. Mao, Jun J., et al. "Rhodiola rosea versus sertraline for major depressive disorder: A randomized placebo-controlled trial." Phytomedicine (2015): 394-399.
5. Darbinyan, V., et al. "Rhodiola rosea in stress induced fatigue—a double blind cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty." Phytomedicine (2000): 365-371.
6. Spasov, A. A., et al. "A double-blind, placebo-controlled pilot study of the stimulating and adaptogenic effect of Rhodiola rosea SHR-5 extract on the fatigue of students caused by stress during an examination period with a repeated low-dose regimen." Phytomedicine (2000): 85-89.
7. Shevtsov, V. A., et al. "A randomized trial of two different doses of a SHR-5 Rhodiola rosea extract versus placebo and control of capacity for mental work." Phytomedicine (2003): 95-105.
8. Olsson, Erik M., Bo von Schéele, and Alexander G. Panossian. "A randomised, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study of the standardised extract shr-5 of the roots of Rhodiola rosea in the treatment of subjects with stress-related fatigue." Planta medica (2009): 105.
9. Punja, Salima, et al. "Rhodiola Rosea for Mental and Physical Fatigue in Nursing Students: A Randomized Controlled Trial." (2014): e108416.
10. Hung, Shao Kang, Rachel Perry, and Edzard Ernst. "The effectiveness and efficacy of Rhodiola rosea L.: a systematic review of randomized clinical trials." Phytomedicine (2011): 235-244.
11. Ishaque, Sana, et al. "Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review." BMC complementary and alternative medicine (2012): 70.
12. Titomanlio, Federica, Marina Perfumi, and Laura Mattioli. "Rhodiola rosea L. extract and its active compound salidroside antagonized both induction and reinstatement of nicotine place preference in mice." Psychopharmacology (2014): 2077-2086.
13. Mattioli, Laura, and Marina Perfumi. "Evaluation of Rhodiola rosea L. extract on affective and physical signs of nicotine withdrawal in mice." Journal of Psychopharmacology (2011): 402-410.
14. Mannucci, C., et al. "Serotonin involvement in Rhodiola rosea attenuation of nicotine withdrawal signs in rats." Phytomedicine (2012): 1117-1124.
15. Mattioli, Laura, Federica Titomanlio, and Marina Perfumi. "Effects of a Rhodiola rosea L. extract on the acquisition, expression, extinction, and reinstatement of morphine-induced conditioned place preference in mice." Psychopharmacology (2012): 183-193.
16. Mattioli, Laura, and Marina Perfumi. "Effects of a Rhodiola rosea L. extract on acquisition and expression of morphine tolerance and dependence in mice." Journal of Psychopharmacology (2011): 411-420.

22 komentarze:

  1. Mam nadzieję, że będą przeprowadzane dalsze owocne badania nad tą rośliną. Z właściwościami antydepresyjnymi i zwiększając energię mogą być "hitem". W szczególności ze osobiscie uwielbiam takie preparaty, a niestety zdazylo mi się źle po niektorych czuc np. glucardiamid.

    OdpowiedzUsuń
  2. bardzo ładnie wygląda ta roślina. Widzę że bardzo przydatna roślina pożądana za swoje właściwości.

    OdpowiedzUsuń
  3. Pierwszy raz słyszę o tej roślinie. Ależ ciekawostka!

    OdpowiedzUsuń
  4. Widzę, że to roślina o bardzo wszechstronnym działaniu. Mam nadzieje, że jej właściwości będą coraz szerzej wykorzystywane. Ciekawych rzeczy można się tu u Ciebie dowiedzieć! :-)

    OdpowiedzUsuń
  5. Super nalewka na zmęczenie, działa !

    OdpowiedzUsuń
  6. Ciekawa roślinka. Pierwszy raz o niej czytamy :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Nie słyszałam jeszcze o tej roślinie. Ciekawe czy sprawdzi się i będzie używana :-)

    OdpowiedzUsuń
  8. Ooo!! - Jestem zaskoczona ile dobrych da zdrowia właściwości zawiera roślina, która wygląda na ozdobną i pięknie wygląda :) Serdecznie pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  9. fajnie, że medycyna idzie ciągle do przodu i że wciąż pojawiają się rośliny, które mogą jeszcze bardziej ulżyć potrzebującym

    OdpowiedzUsuń
  10. Zupełnie nieznana mi jest to roślina :)

    OdpowiedzUsuń
  11. Przyznaję, że nie miałam pojęcia o istnieniu tej rośliny. Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  12. Ciekawe, nie słyszałam wcześniej o tej roślince, super, jeśli faktycznie będzie tak działać:)

    OdpowiedzUsuń
  13. Miejmy nadzieję, że badacze dokładniej mu się jeszcze przyjrzą.

    OdpowiedzUsuń
  14. Przeczytałam 'różaniec' ;]
    Zaskakujące jest to - ile jedna roślina jest w stanie zdziałać..

    OdpowiedzUsuń
  15. Ciekawa jestem jak dalej potoczą się badania nad właściwościami tej rośliny.

    OdpowiedzUsuń
  16. Jest potencjał w tej roślinie :) I to nie mały!

    OdpowiedzUsuń
  17. Chyba muszę go sobie wyhodować na podwórku :D

    OdpowiedzUsuń
  18. czyli jak w większość przypadków wiemy tyle że... musimy prowadzić dalsze badania.

    OdpowiedzUsuń
  19. Dobra, a co z dawkowaniem? Jakie dawki i w jakiej formie są skuteczne?

    OdpowiedzUsuń