Kategorie:

Czy ptaki to dinozaury? Czy dinozaury naprawdę wyginęły?

Zapewne spotkaliście się co najmniej raz ze stwierdzeniem, że ptaki to dinozaury. Jeśli nie, to być może zdziwi Was, że to prawda. Przynajmniej jeżeli posługujemy się jedną z uznawanych systematyk biologicznych – kladystyką. Na tym tle – mieszania klasyfikacji – powstało trochę nieporozumień, dlatego postanowiłem napisać krótki tekst, w którym je wyjaśnię.
dinozaury
Za: Dariusz Sankowski, Pixabay

Czy ptaki to dinozaury?

Systematyka organizmów żywych
jest tworem sztucznym, stworzonym przez człowieka na potrzeby ich
klasyfikowania, opisywania, prowadzenia badań, edukowania o nich. To, że jakąś
grupę zwierząt uznajemy za ssaki, inne za stawonogi, że jedne rośliny to dla
nas widłaki, a kolejne to rośliny okrytonasienne, jest wymysłem ludzi (bardzo
przydatnym). Istnieją różne taksonomiczne zasady tego, w jaki sposób
kategoryzujemy organizmy. Najpopularniejsza, którą ja też się z reguły
posługuję, to systematyka bazująca i na podobieństwie cech (genetycznych,
komórkowych, anatomicznych, fizjologicznych, rozwojowych czy behawioralnych) i
pokrewieństwie ewolucyjnym.
Obok niej, uznawana nieraz za
nowocześniejszą i najrealniej oddającą rzeczywistość, choć dla wielu mniej
praktyczną (przydatność zależy tutaj też od tego, w jakiej dokładnie dziedzinie
biologii robi się badania), znajduje się systematyka filogenetyczna, ściśle kladystyczna, która próbuje bazować wyłącznie na pokrewieństwie ewolucyjnym (w ekstremalnej
wersji nawet jedynie na badaniach poznanych sekwencji genetycznych i na
bioinformatyce) i porządkować grupy organizmów według drogi ewolucyjnej, jaką przeszli ich przodkowie.
ptaki
Za: Gabicuz, Pixabay

Czy dinozaury wyginęły?

Według najpowszechniejszej i zwykle
najbardziej przydatnej systematyki ptaki są odrębną od gadów gromadą kręgowców.
Jednak zoologowie preferujący ściśle ewolucyjny porządek zaliczają ptaki do gadów,
podczas gdy w ścisłej kladystyce ptaki są uznawane za dinozaury, gdyż według wiedzy,
jaką posiadamy obecnie, wyewoluowały bezpośrednio z dinozaurów
gadziomiedniczych, a dokładniej z populacji teropodów. Żadna filozofia, nic szczególnego,
ale jeśli ktoś nie miał o pokrewieństwie ptaków z dinozaurami pojęcia, może to
na nim robić wrażenie. W końcu dinozaury kojarzą się z wymarłymi dawno
istotami, a okazuje się, że gołąb, wróbel czy kawka, także mogą być uznane za
dinozaury.
Czasami stykam się z osobami,
które autorytatywnie twierdzą, że ptaki to zawsze dinozaury. W
okresie nominacji byłej premier Ewy Kopacz do Biologicznej Bzdury Roku 2019 za
wypowiedź, że ludzie żyli razem z dinozaurami, spotykałem się
z takim podejściem najczęściej. Było ono wykorzystywane do obrony polityczki
(która sama przyznała się do błędu) i twierdzenia, że to ja się pomyliłem przy
tej nominacji. Ludzie tacy są zwolennikami kladystyki – i dobrze, bo ma ona
swoje mocne zakorzenienie w dowodach (co nie znaczy, że systematyka
ewolucyjno-morfologiczna nie ma). Mówienie o systematyce tak, jakby istniała
tylko jedna, filogenetyczna, zwłaszcza gdy jasno z kontekstu wynika, że chodzi
o tę najpowszechniejszą i najszerzej uznawaną (jak miało to miejsce przy
wypowiedzi Ewy Kopacz), to po prostu wprowadzanie w błąd, co robią niestety niejednokrotnie
nawet uznani biolodzy. Prawdziwe jest zarówno zdanie, że dinozaury wyginęły,
jak i że wciąż żyją pod postacią ptaków – kwestia tego, do jakiej systematyki
biologicznej nawiązujemy. Jeśli chcemy nazywać współczesne ptaki dinozaurami, to dobrym rozwiązaniem jest też nazywanie ich nowoczesnymi dinozaurami.
Prowadzenie bloga naukowego
wymaga ponoszenia kosztów. Merytoryczne przygotowanie do napisania artykułu to
często godziny czytania podręczników i publikacji. Zdecydowałem się więc
stworzyć profil na Patronite,
gdzie w prosty sposób można ustawić comiesięczne wpłaty na rozwój bloga. Dzięki
temu może on funkcjonować i będzie lepiej się rozwijać. Pięć lub dziesięć
złotych miesięcznie nie jest dla jednej osoby dużą kwotą, ale przy wsparciu
wielu staje się realnym, finansowym patronatem bloga, dzięki któremu mogę
poświęcać więcej czasu na pisanie artykułów.
Przeczytaj także: Jak
wyewoluowały wieloryby?

 

 

Bioksiążka

 

Najnowsze wpisy

`

Liczba komentarzy: 2 na temat “Czy ptaki to dinozaury? Czy dinozaury naprawdę wyginęły?

  1. Największym zaskoczeniem, dla osób, które nie są zaznajomione z systematyką filogenetyczną, jest stwierdzenie, że ptaki nazywa się dinozaurami ZAMIAST kolejnym etapem ewolucji – zwierzętami, które wyewoluowały z dinozaurów.

    Dla osób, które wiedzą, że ptaki istnieją od co najmniej 120 mln lat (i współczesne ptaki wyewoluowały z tych prastarych, a nie z ostatnich jaszczurów), czyli są starsze od wielu gatunków dinozaurów nieptasich, fakt nazwania ich samych dinozaurami, lub nie, to faktycznie jedynie kwestia nomenklatury i posłużenia się jedną systematyką zamiast drugiej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *