Kategorie:

Jak globalne ocieplenie grzeje wioślarki i ich pasożyty?

Globalne ocieplenie to zjawisko polegające na zwiększeniu się średnich temperatur na Ziemi. Odnosi się do całego globu (jak wskazuje nazwa), a nie do pojedynczych miejsc, gdzie wahania są chwilowe i nie odzwierciedlają klimatycznego trendu. Powoduje rozmaite zmiany w ekosystemach, takie jak topnienie lodowców, zakwaszenie oceanów, pustynnienie i stepowienie terenu, wzrost poziomu morza (przez wodę pochodzącą z roztopionych lodowców). Obecne globalne ocieplenie wynika przede wszystkim z emisji gazów cieplarnianych pochodzących ze spalania paliw kopalnych – chodzi o dwutlenek węgla (CO2).
globalne ocieplenie dafnie rozwielitki wioślarki

Globalne ocieplenie i zmiany
klimatu: przyczyny i skutki

Dodatkowe gazy cieplarniane,
które sprzyjają globalnemu ociepleniu, a których emisja wynika z działalności
człowieka, to metan pochodzący głównie z energetyki opartej na gazie ziemnym
(czyli metanie) oraz z ferm bydła i upraw ryżu. Istotny jest także tlenek
azotu, dostający się do atmosfery z nawozów stosowanych w uprawach rolniczych. Ponieważ
jednak dwutlenek węgla jest dominującym gazem cieplarnianym to często gdy mowa
o pozostałych gazach, mówi się o ekwiwalencie CO2, tak aby
ujednolicić system, obliczenia itd. Równoważnik CO2 to przelicznik
dla innych gazów cieplarnianych.
Chociaż naturalne czynniki
potęgujące globalne ocieplenie też są nie do pominięcia, to dzięki wielu
dekadom badań wiemy dzisiaj, że nie są one główną przyczyną tak szybkich zmian,
jakie obserwujemy. Tymczasem to właśnie ich tempo, a nie ocieplenie samo w
sobie, jest tak bardzo szkodliwe dla ludzkich społeczności i dla środowiska,
gdyż wymaga pilnego dostosowania się, na które wiele miejscowości, ekosystemów
i gatunków zwierząt nie jest w stanie lub nie może sobie pozwolić.

globalne ocieplenie temperatury
Wzrost średnich temperatur od 1880 roku. Za: Climate365/NASA/MET/NOAA/JPA

Obecne i prognozowane skutki
globalnego ocieplenia są dosyć rozległe i w większości bardzo niekorzystne. Przy
wyższym stężeniu CO2 w powietrzu plony niektórych upraw mogą być
gorszej jakości. Anomalie pogodowe, długotrwałe susze, huragany, wszystko to
powoduje coraz silniejsze zaburzenia w rolnictwie. Gradobicia i orkany
dewastują uprawy, a susze zmniejszają plony i ich jakość. Ceny rozmaitych
produktów spożywczych rosną, co obserwujemy od paru lat także w Polsce.
Przez wzrost średnich globalnych
temperatur swoje zasięgi zwiększają rozmaite organizmy z Południa, podczas gdy
te północne, mniej ciepłolubne, są wypychane na Północ. W Polsce za sprawką
ocieplenia swój zasięg na niemal cały kraj zwiększyła modliszka europejska –
niegdyś spotykana jedynie na południu. Coraz częściej można u nas spotkać także
szakale złociste, które prawdopodobnie przywędrowują tu z Bałkanów. Od niedawna
obserwowane są u nas także gniazdujące papugi – aleksandretty obrożne, które co
prawda są gatunkiem sprowadzonym przez człowieka, ale mają się coraz lepiej
dzięki ociepleniu.

Australia susza
Australia: wzrosty i spadki średnich rocznych temperatur. Za: Bureau of Meteorology 

Nowe i stare patogeny i
choroby przez globalne ocieplenie

Niestety, do gatunków
zwiększających swój zasięg przez globalne ocieplenie nie należą tylko lubiane przez
popkulturę modliszki czy papugi. Są wśród nich także rozmaite szkodniki i
patogeny oraz ich wektory. Na przykład widłonogi – drobne skorupiaki – które
przenoszą przecinkowce, identyfikowane są na coraz bardziej północnych wodach.
Do bytujących na nich przecinkowców należy również groźny do dziś przecinkowiec
cholery, regularnie wywołujący epidemie i pandemie cholery. Zmiany klimatu
zmieniają też schematy migracji ptaków, a te są źródłem wirusów grypy. Na
domiar złego zasięg zwiększają komary, a lekkie zimy sprzyjają ich rozrodowi.
Opisane przykłady stanowią
niewielką część całości, a o wielu zachodzących i nadchodzących zmianach,
spowodowanych globalnym ociepleniem, nawet jeszcze nie wiemy bądź nie jesteśmy
pewni. Dobrym przykładem jest tutaj niedawna epidemia wąglika
wśród syberyjskich reniferów. Fala upałów była prawdopodobnie przyczynkiem do
ponownego „ataku” bakterii, który bardzo szybko zdziesiątkował liczebność
reniferów. Oczywiście nie wszystkie tego rodzaju problemy należy podpinać pod
globalne ocieplenie. Na przykład koronawirus
z Wuhan
– Covid (zwany wcześniej 2019-nCoV) – czy SARS, to efekty tłoczenia
w jednym miejscu rozmaitych, dzikich i obcych sobie gatunków zwierząt na
popularnych w Chinach targach zwierząt.

zmiany klimatu pagoteny
Przecinkowiec cholery. Za: Tom Kirn, Ron Taylor, Louisa Howard; Dartmouth Electron Microscope Facility

Zmiany klimatu, wioślarki
(dafnie, rozwielitki) i ich pasożyty

Bardzo ważnym składnikiem zooplanktonu
rozmaitych wód słodkich są dafnie, czyli znane powszechnie rozwielitki z
podrzędu wioślarek. Plankton jest istotnym elementem łańcuchów pokarmowych i
sieci pokarmowych, stabilizującym ekosystem. Wobec tego problemy organizmów
wchodzących w jego skład, zwłaszcza tak powszechnych i licznych filtratorów jak
dafnie, mogą negatywnie odbić się na środowisku. Tymczasem przewiduje się, że
globalne ocieplenie nasili pasożytnicze infekcje rozwielitek, powodowane przez
trudne do sklasyfikowania organizmy z gatunku Caullerya mesnili.
Badaniem tego tematu zajął się
zespół hydrobiologów z Zakładu Hydrobiologii Wydziału Biologii Uniwersytetu im.
Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) z
profesorem Sławomirem Cerbinem w składzie. Do zbierania próbek wybrano ciekawe
lokalizacje – są nimi jeziora Konina, w Wielkopolsce. Woda z tych zbiorników od
kilku dekad służy do chłodzenia elektrowni i różni się temperaturą w zakresie
od 1 do 4 stopni Celsjusza (a Międzynarodowy Panel ds. Zmian Klimatu, czyli
IPCC, podaje w swoim raporcie takie właśnie scenariusze dla Ziemi – przy
ociepleniu od 1 do 4 stopni w bieżącym stuleciu). Jest to zatem dobre miejsce
do zbadania, jaki jest kilkudziesięcioletni wpływ określonych, wyższych
temperatur na żerujące na dafniach pasożyty.

globalne ocieplenie dafnia
Daphnia magna. Za: Public Library of Science, PLoS Biology (2005), doi:10.1371/journal.pbio.0030253

Oprócz tego przeprowadzone
zostaną eksperymenty laboratoryjne – hodowle pasożytów dafni w odmiennych
temperaturach. Dane pochodzące i z terenu i z warunków kontrolowanych w
laboratorium zapewne sporo powiedzą o tym, jak pasożyty przystosowują się w
wyższych temperaturach do rozwielitek. Ponieważ zrobione zostaną analizy
genetyczne i bioinformatyczne, wyniki powinny pokazać jakie mutacje w genomie
pasożyta mogą być dla niego korzystne w kontekście przystosowywania się do
cieplejszego otoczenia.
Jak powiedział prof. Sławomir
Cerbin w wywiadzie dla „Życia Uniwersyteckiego” (do przeczytania tutaj – klik):
„zakładamy, że pasożyt będzie szybciej się zmieniać, ewoluować i przystosowywać
do cieplejszych warunków niż gospodarz”. To nie koniec oczekiwanych wyników. „Spodziewamy
się, że pasożyty, które będą pochodzić z podgrzanych jezior, będą miały większą
przewagę nad pasożytami, które weźmiemy z jezior kontrolnych niepodgrzanych” –
ocenił. Cały wioślarkowy projekt badawczy ma więc szansę uzupełnić naszą wiedzę
i z biologii ewolucyjnej oraz zoologii (adaptacje rozwielitek i ich pasożytów),
i z genetyki (genomy pasożytów), i z ekologii (oddziaływanie na siebie
organizmów w określonych warunkach), a wszystko to w kontekście coraz bardziej
palącego problemu – globalnego ocieplenia.
Artykuł napisałem w ramach
współpracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM).

 

Najnowsze wpisy

`

3 myśli w temacie “Jak globalne ocieplenie grzeje wioślarki i ich pasożyty?

  1. Stare podania spisane przez starozytnych skrybow przed 8tys lat mowia wyraznie jakie jmiany zaszly na Ziemii i dlaczego. Mozna do tego doprawic wiele teorii o bogach i kosmitach ale w jaki sposob wyjsnic ze czlowiek 8tys lat temu wiedzial iz potop byl whwolany przez przelatujacy obiekt kosmiczny ktory zaburzyl orbite Ziemska. Ten obiekt przelatujac obok marsa pozbawil go atmosfery. 8tys lat temu napisano ze owy potop, potwierdzony naukowo, spowodowany byl peknieciem i naglym osunieciem sie czap lodowych na biegunach. Nasza obecna nauka uznaje fakt iz mialo to miejsce 10tys lat temu. Aby zrozumiec pewne rzeczy trzeba czytac zdarzenia z historii. Sa Soewygodne dla kosciola i dlatego globalnie zabronione. Przyklad. Zakaz badan piramid pod grozba wieloletniego wiezienia. Nie mamy do czynienia z globalnym ociepleniem. Mamy do czynienia z globalnym osuszaniem. Kiedy to osuszanie rozwinie sie wystarczajaco to zaburzone zostan prady morskie i powietrzne. Wtedy zobaczycie co to znaczy globalne ocieplenie . -120 stopni na biegunach i -80 w europie. Na rowniku bedzie + 120. Ale najwazniejszy jest podatek od dwutlenku wegla bo bogacze mysla ze schowaja sie w rezydencjach i nic im nie bedzie. Dadza rade przezyc 8 pokolen w bunkrze ?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *