Kategorie:

Jak uczyć się na odległość? Nauka online, kursy zdalne, wykłady w czasie rzeczywistym, e-learning

Temat cyfryzacji uczelni, zajęć i kursów online oraz w czasie rzeczywistym, a także studiowania przez Internet, stał się bardzo naglący i popularny z uwagi na pandemię koronawirusa SARS-CoV-2, wywołującego chorobę COVID-19. Niektóre uczelnie dopiero wdrażają lub rozwijają odpowiednie systemy, inne od dawna były przygotowane na taką sytuację i wykłady odbywają się bez większych zakłóceń, tyle że przed monitorem komputera. Jakie są przykłady działań, które można podjąć by uczyć się zdalnie, z domu, w czasie kiedy dotarcie na salę ćwiczeń czy aulę wykładową jest niemożliwe lub gdy chcemy podszkolić się w czymś, w czym bezpośredni kontakt nie jest aż tak istotny?
nauka online

Cyfryzacja i wirtualizacja
uczelni wyższych

Należę do rocznika, który jeszcze
załapał się na tradycyjne uczelniane indeksy papierowe. Wprowadzono je u nas
„dopiero” na studiach magisterskich (studiowałem biologię eksperymentalną),
więc na studiach licencjackich (z biologii stosowanej) przez trzy lata musiałem
biegać z indeksem po wpis. Choć miało to oczywiście swoje zalety (np. rozmowy
ze znajomymi podczas kilkugodzinnego oczekiwania na wpis oceny z egzaminu
końcowego, dreszcz emocji przed wejściem po odbiór indeksu itp.), to w ogólnym
rozrachunku było raczej uciążliwe, szczególnie że niektórzy wykładowcy robili
ogromne problemy by wpisać ocenę, przetrzymywali indeksy przez wiele dni, byli
niedostępni. Te czasy już minęły i obecnie w większości uczelni oceny są
wpisywane do systemu wirtualnego dziekanatu przez komputer, z wykorzystaniem
Internetu.
Wirtualne dziekanaty i cyfrowe
indeksy to nie wszystko. Odpowiednie serwery, oprogramowanie, strony, platformy,
umożliwiają organizację strefy studenta, doktoranta i pracownika. Można na nich
znaleźć informacje o nadchodzących zajęciach, regulaminy i warunki zaliczenia
przedmiotu, kontakty do wykładowców, wgrać zdjęcie do legitymacji
studenckiej/doktoranckiej, sprawdzić oceny z egzaminów czy oceny końcowe, a
także zaliczone etapy studiowania oraz decyzje dotyczące przyznania stypendiów.
Wszystko znajduje się w jednym miejscu i usprawnia studiowanie oraz pracę
wykładowców.

kursy online

Studia przez Internet

Zanim przejdę do głównego tematu,
chciałbym napisać o studiach przez Internet i podkreślić zasadnicze różnice
między nimi, a studiami stacjonarnymi z przeprowadzaniem poszczególnych etapów
studiowania na odległość. W dalszej części tekstu będę mówił o zajęciach i
kursach prowadzonych przez Internet, kiedy pozwala na to sytuacja (np.
zaliczenie jakiegoś krótkiego testu po przeczytaniu artykułu naukowego ze
zrozumieniem, przed realnym spotkaniem w grupie, gdzie uczestnicy dyskutują nad
metodologią itd. owego badania) lub gdy tego wymaga (tak jak obecnie, ze
względu na zamknięcie uczelni w związku z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2),
ale jako dodatek do zwykłego studiowania stacjonarnego w świecie rzeczywistym.
Istnieje jednak forma studiowania
całkowicie lub niemal w pełni wirtualnego, czyli studiów internetowych, zwanych
też studiami przez Internet lub studiami wirtualnymi. Bezpośredni kontakt z
wykładowcami i grupą jest w nich ograniczony do minimum lub nie istnieje. Zaliczanie
poszczególnych przedmiotów, tematów, semestrów i lat studiów odbywa się przez
Internet. Taki sposób studiowania ma niewątpliwie zalety (np. zaoszczędzenie
czasu na dojazdach czy umożliwienie lub ułatwienie studiowania osobom
niepełnosprawnym), ale także liczne wady, wynikające z braku kontaktów
społecznych czy niemożliwości odbycia ćwiczeń laboratoryjnych.

studia przez Internet

Zajęcia zdalne i wykłady w
czasie rzeczywistym

Przejdźmy do normalnego
studiowania stacjonarnego, ale z wykorzystaniem nowoczesnych platform
wirtualnych. Zacznę od tego, co jest mało komu znane, czyli o zajęciach przez
Internet odbywających się w czasie rzeczywistym (z ciągłym i natychmiastowym
połączeniem i możliwością reagowania czy odbierania informacji od razu; rozmowy
pisane na czacie czy mówione przez telefon również są formą kontaktu w czasie
rzeczywistym, dla odmiany e-maile, pocztowe wiadomości głosowe czy SMSy nie są
kontaktem w czasie rzeczywistym) z prowadzącym i grupą. Łączenie się na żywo
może dotyczyć zarówno formy pisanej (czat na żywo z wykładowcą), formy audio,
jak i z wykorzystaniem obrazu.
Zajęcia zdalne w czasie
rzeczywistym umożliwiają interakcję z wykładowcą oraz innymi uczestnikami.
Wykładowca z kamerą może się połączyć na specjalnej platformie ze studentami i zrobić
im wykład online, a słuchacze mają możliwość zadawać w międzyczasie pytania czy
odpowiadać na zagadnienia poruszone przez profesora. W czasie rzeczywistym
można także zorganizować edukacyjne gry, polegające na wypełnianiu zadań i
odpowiadaniu na pytania, gdzie po określonym czasie i skończonym teście każdy
ma wgląd w to, ile osób odpowiedziało prawidłowo – tego typu strony i aplikacje
przydają się też zresztą na wykładach stacjonarnych. Możliwość przeprowadzenia
takiego interaktywnego wykładu i uczestniczenia w nim w zasadzie eliminuje
szkodliwe skutki zamknięcia uczelni – program nadal jest realizowany, tyle że
zdalnie i choć wiadomo, że lepiej byłoby się spotkać na żywo (a zajęcia
laboratoryjne czy terenowe są w obecnej sytuacji całkiem niedostępne) to przy
braku takiej możliwości wykład internetowy jest czymś niezastąpionym.

zajęcia zdalne

Wykłady i kursy online
(e-learning)

To, z czym zapewne każdy z Was
się spotkał, to kursy online, ale nie w czasie rzeczywistym. Prowadzący zajęcia
wyznacza jakąś datę, do kiedy mają być zrobione (np. na miesiąc do przodu) i
studenci muszą je przeklikać i pozaliczać testy do ustalonego dnia. Takie kursy
są bardzo popularne również poza życiem akademickim (np. strony i aplikacje do
nauki języków obcych). Również wykłady online są w niektórych kręgach dobrze
znane – są nagrane offline, a potem udostępnione w Internecie na stronie czy
specjalnej platformie edukacyjnej. Możemy się za nie zabrać kiedy nam pasuje, w
przeciwieństwie do zajęć zdalnych na żywo, w czasie rzeczywistym, kiedy musimy
być na komputerze o umówionej godzinie.
Przeczytaj także: Jak
czytać więcej książek?
O wadach i zaletach e-learningu
można mówić wiele. Uważam osobiście, że właściwym jest podejście uwzględniające
okoliczności – tak jak w przypadku uczenia zdalnego w czasie rzeczywistym. Są
takie sytuacje czy przedmioty i typy zajęć, gdzie to się sprawdza. Obowiązek
przejścia kursów online w ramach pre-zaliczeń poszczególnych przedmiotów (np. w
formie krótkich testów przed zajęciami laboratoryjnymi z biologii komórki,
mikrobiologii czy genetyki molekularnej) wydaje mi się świetnym pomysłem
eliminującym czy marginalizującym problem przychodzenia nieprzygotowanych
studentów na ćwiczenia w laboratorium. Piszę o przedmiotach na studiach z biologii,
biotechnologii czy medycynie, ale z pewnością można by to dostosować do wielu
innych dziedzin i kierunków.

e-learning

System Cloud Academy

Przykładem systemu
umożliwiającego studiowanie zdalne online i w czasie rzeczywistym jest Cloud
Academy, czyli akademia w chmurze. Oferowane przez niego możliwości są jednak
znacznie szersze. Jest on wykorzystywany przez Wyższą Szkołę Biznesu National
Louis University w Nowym Sączu. Zawiera kilka zasadniczych filarów: strefę
studenta, strefę wykładowcy, wirtualny dziekanat, dział finansowy, dział
multitransmisji zajęć, dział kadr oraz opcję korzystania z systemu w formie
aplikacji mobilnej.
Strefa studenta w Cloud Academy oferuje
m.in. przekaz nowości ze świata uczelni oraz powiadomienia o wydarzeniach
dydaktycznych. Można tam zapoznać się z planami studiowania, sylabusami,
sprawdzić swoje oceny czy frekwencję, składać wnioski, wypełniać ankiety,
uczestniczyć w opisanych wyżej interaktywnych zajęciach online w czasie
rzeczywistym. Stefa wykładowcy pozwala na to samo, co u studenta – wypełnianie
ankiet, sprawdzanie aktualności, planów i harmonogramów, jak również dodatkowo
kreację sylabusów, dodawanie treści dydaktycznych dla studentów, tworzenie
testów i ocenianie ich, prowadzenie dziennika obecności czy zajęć w czasie
rzeczywistym ze studentami. Wirtualny dziekanat umożliwia rekrutację nowych
studentów, konstruowanie planów zajęć, prowadzenie kartoteki dla każdego
studenta, organizację elektronicznej obiegówki (kto pamięta czasy biegania z
obiegówką po miejscach, w których nigdy się nie było, ale „pieczątka i tak musi
być”?) czy ogłaszanie komunikatów. Dział finansów pozwala na rozliczanie
różnych spraw związanych z przelewami (np. stypendia dla studentów czy
wynagrodzenia dla pracowników), prowadzenie statystyk itp. Cloud Academy,
działające na Wyższej Szkole Biznesu
National Louis University w Nowym Sączu
, jest zatem wielofunkcyjnym
systemem przydatnym niezależnie od okoliczności.
Artykuł napisałem we współpracy z
Wyższą Szkołą Biznesu National Louis University w Nowym Sączu.  

 

Najnowsze wpisy

`

3 myśli w temacie “Jak uczyć się na odległość? Nauka online, kursy zdalne, wykłady w czasie rzeczywistym, e-learning

  1. Jestem wielkim zwolennikiem zajęć online. Rozumiem, że ćwiczeń nie da się tak zastąpić, ale wykłady mogłyby być w całości zamineione na e-learning. Szczególnie w przypadku kierunków, gdzie mniej jest zajęć laboratoryjnych, a więcej przyswajania wiedzy.

  2. Stacjonarne wykłady to strata czasu, setki wykładowców co roku w kółko gada to samo, co można było raz a dobrze nagrać i tylko czasem odświeżyć. Jeszcze większa skala marnotrawstwa czasu jest w szkołach średnich. Kryzys koronawirusowy to szansa na trwałe przeobrażenie edukacji na mieszankę e-learningu i stacjonarnych ćwiczeń/zajęć praktycznych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *