Panuje moda na bycie eko. Tylko co to naprawdę oznacza? Zalewani jesteśmy setkami reklam i przekazów skłaniających nas do robienia eko-zakupów, korzystania z eko-produktów, podejmowania eko-wyborów i innych eko-zachowań. Problem w nich jest jednak taki, że bardzo często kryje się za tym wyłącznie marketing i chęć zysku przez określone firmy, a podążanie za eko-modą nie niesie żadnej prawdziwej wartości dla przyrody i środowiska. Napędza za to skrajny konsumpcjonizm, przyczyniając się do niszczenia naszej planety.

bycie eko

Kupuj, kupuj, kupuj. Więcej, więcej, więcej. Istotne by miało eko-znaczek, reszta jest nieważna. Widzieliście na przykład ekologiczne produkty i ich reklamy z Lidla? Jednocześnie ta sama sieć promuje się w radio piosenką „Kup więcej, kup więcej… W Lidlu i tylko tam!” Wszystko to w czasach zwracania uwagi przez ekspertów i naukowców na zgubne działanie konsumpcjonizmu dla Ziemi. Jak skomentujecie fakt, że w wielu marketach promujących się jako ekologiczne, można jednocześnie kupić jabłka z drugiego końca świata? Jest to naganne nie tylko z punktu widzenia dystrybucji żywności, ale także produkcji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń emitowanych przez transport.

Powyższe przykłady są jednymi z wielu, ukazującymi hipokryzję w promowanej przez różne marki wizji. W tym tekście chciałbym jednak skupić się na przekazie pozytywnym i opisać codzienne, proste i nie wymagające nadzwyczajnego wysiłku praktyki, które pozwolą przyczynić się do ochrony naszej planety. Kto uważa, że „moje działanie nic nie zmieni”, niech pomyśli co by się stało, gdyby tak samo uznało kilkaset milionów ludzi na Ziemi. 

Co więc możemy zmienić lub zacząć robić na co dzień? Najpierw spójrzmy na kwestię wykorzystywania wody. Wielu podchodzi do tego surowca całkowicie bezrefleksyjnie, pomimo jego niewielkich zasobów. Nawet teraz, kiedy w Polsce panuje susza, z najostrzejszym przebiegiem w Wielkopolsce, dzięki absurdalnie łatwemu dostępowi do wody nie zastanawiamy się nad tym co by nastąpiło, gdyby jej zabrakło. 

Najczęstszy błąd jaki popełniają ludzie, to branie długich pryszniców i lanie wody w trakcie namydlania ciała. Prysznic powinien trwać kilka minut, nie pół godziny. Analogicznie z myciem naczyń – polewamy wodą, namydlamy (wyłączając strumień) i opłukujemy. Są to przyzwyczajenia łatwe do zmiany, a istotne. Zmywając naczynia z bez przerwy płynącą wodą z kranu zużywamy kilkakrotnie więcej litrów, niż gdybyśmy robili to w wyżej opisany sposób. To samo w odniesieniu do prysznica. Poza tym dobrze jest pić wodę z kranu, a jeśli nie mamy pewności że jest to bezpieczne (zależnie od miejscowości) – najpierw ją przegotowywać. Kupowanie tej butelkowanej to dodatkowe zaśmiecanie planety tonami plastiku.

prysznic

Drugi istotny aspekt to energia. Możemy ją oszczędzać na wiele sposobów. Bardzo ważne jest, zwłaszcza przy przemieszczaniu się na nieduże odległości (np. w miastach), by przesiadać się z samochodów do komunikacji miejskiej, na rower lub pokonywać trasę pieszo. Nie tylko nie przyczyniamy się wówczas (lub robimy to w mniejszym stopniu) do marnowania energii i emisji gazów cieplarnianych, ale także zanieczyszczeń powietrza tworzących smog. Dodatkowo dla przeciętnego, względnie zdrowego człowieka wpływa to korzystnie na jego organizm. Na dłuższą drogę lepiej wybrać kolej, niż samochód, unikając też (jeśli to możliwe) samolotów. Z transportem wiąże się jeszcze sprawa dostaw produktów. Te importowane lokalnie (w skali województwa, kraju lub Unii Europejskiej) powinny być premiowane.

W kwestii jedzenia dobrą praktyką jest ograniczenie spożywania mięsa i produktów odzwierzęcych. Nie tylko ze względu na zdrowie, ale także środowisko. Wielkie hodowle bydła produkują ogromne ilości gazów cieplarnianych oraz odpadów, wykorzystując przy tym znaczne ilości wody i terenów pod uprawy na paszę dla zwierząt, które to areały można by wykorzystywać do uzyskiwania roślinnego pożywienia dla ludzi. Znacznie zmniejszając łańcuch energii między organizmami i oszczędzając miejsce, czas, wodę, żywność i wreszcie energię. Ponadto nie kupujmy więcej, niż potrzebujemy. Nawet jeśli reklama mówi nam „Kup więcej! Kup więcej!”

Latem ogromne ilości energii zużywamy na klimatyzację. A to paradoksalnie napędza emisję gazów cieplarnianych, efekt szklarniowy na Ziemi i w końcu globalne ocieplenie. Jeśli to Was nie przekonuje i chcecie twardych danych – proszę. Międzynarodowa Agencja Energetyczna nawołuje do nie upowszechniania klimatyzacji przez jej ogromną energochłonność. Szacuje się, że mniej więcej 20% energii wykorzystywanej przez budynki na całym świecie jest przeznaczone na chłodzenie pomieszczeń! Jeśli natomiast przebywanie bez klimatyzacji jest naprawdę niezbędne (a nie jest wyłącznie dla naszej wygody), warto rozważyć sprzęty produkowane w Unii Europejskiej, które muszą spełniać wyższe wymogi energooszczędności (mogące być nawet ¼ bardziej wydajne od tych wytwarzanych w innych krajach).

klimatyzacja

Warto dodać, że duże ilości energii wykorzystują też serwery do przechowywania plików, które trzymamy na naszych kontach, profilach, e-mailach itp. Dlatego dobrze jest dążyć do minimalizmu w tej kwestii. Nie bez powodu wiele takich jednostek technologicznych umieszczonych jest blisko biegunów, w zimnym klimacie, dla tańszego chłodzenia urządzeń. Jeśli zaś mowa o codziennych, najbardziej podstawowych zachowaniach, to dobrze jest oszczędzać energię na oświetlanie: nie palić niepotrzebnie lamp, korzystać z energooszczędnych źródeł światła. Zauważyłem, że sporo osób – młodych, bez wad wzroku – całkowicie niepotrzebnie zapala światła w dzień. Z przyzwyczajenia, bez uzasadnionej potrzeby. Warto zmienić takie nawyki.

Idźmy dalej. Produkcja urządzeń kosztuje naszą planetę surowce, emisję gazów cieplarnianych, a potem składowanie ton śmieci. Pożądaną praktyką jest zatem nie kupowanie zbyt często nowych sprzętów. To, że wyszedł na rynek kolejny model telefonu, komputera, samochodu, tableta czy czegoś innego, to jeszcze nie powód by go kupować, jeśli poprzedni sprawuje się dobrze. Dla przykładu podam, że do dziś korzystam z MP3, którą dostałem na Dzień Dziecka w wieku 13 lat (blisko 12 lat temu), z klawiatury do komputera oraz monitora, które mam od 11 roku życia, czy lampek biurkowych-nocnych mających około 10 lat. Mój pierwszy własny komputer wykorzystywałem przez 9 lat, zanim go sprzedałem. Obecny telefon komórkowy jest moim trzecim. Z drugim musiałem się pożegnać, bo po około 5 latach kompletnie się zepsuł. Nie chodzi w tym o to by na siłę używać umierających sprzętów, lecz by nie wymieniać ich kiedy nie jest to niezbędne.

Co z ogrzewaniem? Zależnie od tego, jakiego jest rodzaju (miejskie, gazowe, piecowe), wiążą się z nim różne komplikacje. Jedne będą ważniejsze z punktu widzenia emisji gazów cieplarnianych, inne zanieczyszczeń tworzących smog. Sporo osób chodzi zimą po mieszkaniu w krótkich rękawkach, a potem narzeka na zimno i włączają ogrzewanie. Korzystnym nawykiem jest założenie bluzy czy swetra, zanim sięgniemy po kaloryfer.

ogrzewanie

Dlaczego powinniśmy zawracać sobie głowę tymi wszystkimi szczegółami? Nadchodzące zmiany klimatu są coraz bardziej dotkliwe: poważne susze, huragany, podwyższanie poziomu mórz i oceanów. Efektem tych i innych zaburzeń są wojny ze względu na niedobory żywności i wody, pojawianie się coraz większej liczby uchodźców klimatycznych, zniszczenia miast oraz siedlisk dla zwierząt, zanieczyszczenia oceanów plastikiem, a powietrza rakotwórczymi pyłami. Na co się to przekłada? Kryzysy migracyjne, wzrost cen żywności, niszczenie domów przez anomalie pogodowe, wydawanie ogromnych pieniędzy przez rządy i organizacje pożytku publicznego na ochronę środowiska. Wielkie zmiany zaczynają się od tych drobnych, codziennych, właściwie kierunkujących nasz sposób myślenia. Opisane tu praktyki są tego świetnym przykładem.

Prowadzenie bloga naukowego wymaga ponoszenia kosztów. Na To Tylko Teorii niemalże nie ma reklam. Zdecydowałem się więc stworzyć profil na Patronite, gdzie w prosty sposób możecie ustawić comiesięczne wpłaty na rozwój bloga. Dzięki temu może on funkcjonować i będzie lepiej się rozwijać. Pięć lub dziesięć złotych miesięcznie nie jest dla jednej osoby dużą kwotą, ale przy wsparciu wielu z Was staje się realnym, finansowym patronatem bloga.

Udostępnij na Google Plus

O autorze

Łukasz Sakowski. Biolog z Poznania. Czytaj więcej
    Blogger Comment
    Facebook Comment

40 komentarze :

  1. Świetny artykuł. Dzięki Łukasz!

    OdpowiedzUsuń
  2. Myślę, że warto wspomnieć (może w osobnym wpisie?) o zasadzie 3xR, a zwłaszcza skupić się na najważniejszym przykazaniu: REDUCE. Bardzo dużo osób skupia się na recyclingu, sortowaniu śmieci itp., ale nie zdają sobie sprawy że najważniejsze jest zmniejszenie liczby generowanych odpadów. Nie musimy wymieniać telefonu co rok-dwa tylko dlatego, że możemy. Nie musimy każdego roku nabywać tony nowych ubrań i dodatków, tylko dlatego że są bardziej modne. Nie musimy używać jednorazówek (od słomek czy siatek na zakupy po nadmiernie pakowane produkty). Przykłady można by mnożyć w nieskończoność...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dokładnie, ważne jest ograniczenie produkcji śmieci i marnowanie energii czy wody, nie tylko recykling tego co już stworzono.

      Usuń
    2. Moim zdaniem dużym problemem jest w tym przypadku żywność, gdy zaczęłam się interesować zmniejszeniem produkcji śmieci w moim domu to zrozumiałam, że jest to mega ciężkie jeśli chodzi o zakup żywności, większość jest pakowana w folię, często tej folii jest nadmiar by udawać, że produktu jest więcej, gdyby chcieć zrezygnować z tych opakowań, to trzeba zrezygnować z dużej części produktów spożywczych niestety...

      Usuń
  3. A co autor bolga sądzi o chemitrals? Co po segregacji i innych zabiegach, skoro każdego dnia trują nas z "góry". Poza tym artykuł tendencyjny, poziomu gimnazjalisty.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A co ma sądzić - smugi kondensacyjne i tyle.
      Natomiast jeśli chodzi o zarzuty odnośnie tego jaki to artykuł tendencyjny i na miernym poziomie to może jakieś konkretne zastrzeżenia i uwagi?
      Równie dobrze można powiedzieć, że komentarz do którego się odwołuję jest na poziomie miernego gimnazjalnego trolla.

      Usuń
    2. Czy to żart?
      (A)

      Usuń
    3. Nie tak, bo teorie spiskowe są poziomu co najmniej doktora nauk wszelkich

      Usuń
    4. A czemu anonimowo. Wstydzimy sie swojej wiary? Nieladnie

      Usuń
  4. Po pierwsze to przestac bezsensownie sie rozmnazac.

    OdpowiedzUsuń
  5. Łukaszu, popraw proszę słowo "sweteru" na poprawne, czyli swetra. Pozdrawiam 😊

    OdpowiedzUsuń
  6. Najlepsze jest to, że we wspomnianym Lidlu warzywa i owoce z eko certyfikatami są zapakowane w 2/3 warstwy plastiku tacka, folia, jeszcze jakieś cuda i nie ma możliwości, żeby je po prostu luzem wrzucić do wielorazowego torby np. bawełnianej ��

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bo produkty "eco" i "bio" są zbyt cenne, zeby je tak luzem w skrzynkach układać.
      A poza tym co by to było jakby kasjer skasował cud-eko banana jak zwykłego? Trzeba je odseparować od kontaktu z warzywno-owocowym pospólstwem!

      Usuń
    2. Klient w LIDLU czy innej biedronce kupuje napis EKO nie z troski o srodowisko, a z "uswiadomionego egoizmu" ze produkt niby z dobrego zrodla, bez pestycydow, GMO i innych chemtrailsow.
      EKO jako przyjazne dla srodowiska to golym nie jest - nawet nie pakuja w tekrure a w styropian :(

      Usuń
  7. Fajny i madry artykul, juz od dawna nie jem miesa i pije wode z kranu, przez co rodzina traktuje mnie jak dziwolaga. Niestety, sa to ludzie, u ktorych np. caly dzien wlaczony jest telewizor, zupelnie bez sensu, tak zeby cos "gralo". Naprawde ciezko jest dotrzec do tego sortu, ale mimo to wciaz probuje:) nie zgadzam sie panem anonimem, artykul ma dobry poziom naukowy, mimo to jest prosto napisany, tak aby kazdy zrozumial, od "pani Basi" po doktora fizyki. Potrzeba wlasnie takich artykulow, bo ludzie odpowiedzialni za marnotrastwo, zasmiecanie i konsumpcjonizm sa zwykle ludzmi bardzo podatnymi na prosty przekaz! W innym wypadku juz dawno nie stosowanoby reklam. Dlugie, skomplikowane teksty, pelne "trudnych" slow, zostana przez takich ludzi ominiete.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Popieram, artykuł napisany prosto, tak, żeby trafił do wszystkich. Na wszystkie poruszone kwestie warto mieć baczenie. Dzięki!
      Justyna

      Usuń
  8. Gówno się znasz gościu na ekologii.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A jakieś rozwinięcie wypowiedzi?

      Usuń
    2. Autorytet się wypowiedział... Odniesienie do fekaliów sugeruje zawód?

      Usuń
    3. Może jakieś konkretne argumenty? Bo tak to ośmieszasz jedynie siebie ;)

      Usuń
  9. Mało kto wie, a jeszcze mnie chce wiedzieć że eko pochodzi od greckiego oiko.
    Ekologia i Ekonomia to dwie strony tego samego medalu. Wystarczy by wszystko kosztowało tyle ile naprawdę jest warte, a ludzie sami zaczną oszczędzać bez dobrych rad (którymi jak wiadomo wybrukowane jest piekło).

    OdpowiedzUsuń
  10. Z tymi jabłkami z drugiego końca świata, to autor trochę się zagalopował z wnioskami https://www.independent.co.uk/environment/green-living/food-miles-does-distance-matter-5329199.html

    OdpowiedzUsuń
  11. To dość oczuywiste rzeczy, ale jak ktoś spojrzy na typowy dzień młodych pięknych z wielkich miast, to nawet przy zastosowaniu wszystkich tych zasad, wkład w ochronę środowiska będzie niewielki. Człowiek zaczyna dzień od smoothie z awokado, banana i mleka sojowego bez refleksji skąd, jak i za jaka cenę (także te ludzka, bo przecież ktoś musiał je zebrać nie marzac nawet o polskiej płacy minimalnej). Potem na siłownie (najlepiej samochodem, ale zakładamy, ze z niego rezygnuje). Tam, w supermodnym chińskim wdzianku wypaca elektrolity, które uzupełnia z kolorowej aluminiowej puszki (ciekawe, czy wie, ze przy jej produkcji poszło z do atmosfery więcej gazów niż te, które zaoszczędził przesiadając sie z samochodu do autobusu?). Potem oczywiście sauna i prysznic (niech będzie krótki, ale trzeba sie wypilingowac, najlepiej jakimś agresywnym środkiem z mikroplastikiem).. No i do roboty. Kawa brazylijska z chińskim mleczkiem sojowym i cukrem z Madagaskaru, na lunch sushi, które zawiera składniki, z których tylko ogórek rośnie w promieniu 2000km, do tego chilijskie winko i dalej możemy sie wgapiac w nasz nigdy nie znający spoczynku monitor i smartfona. Na kolacje nie mamy ochoty wychodzić wiec wstawiamy do mikrofali mrożona pizzę light ze składnikami z połowy świata z butelka cocacoli. Ale przecież nie musimy mieć wyrzutów sumienia bo jemy bezmięsnie i zdrowo i zachowujemy Twoje przykazania...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. niesamowite jakie masz skrzywione pojęcie o życie młodych w mieście

      Usuń
    2. Nie sądzę żeby opisani przez Ciebie młodzi piękni, nawet jeżeli istnieją, stanowili jakiś znaczący procent konsumentów.

      Usuń
  12. Gdzie widzisz tą modę na eko? Chyba, że chodzi o ekonomiczne

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Na przykład w supermarketach, gdzie w ciągu pięciu lat praktycznie każda sieć dorobiła się mniej lub bardziej wypasionego "działu" eko.

      Na przykład w sklepach z ubraniami, gdzie wielkimi literami "BAWEŁNA ORGANICZNA", "CONSCIOUS" (taka linia w H&M) nęcą nas hasła reklamujące szmatki wykonane z mieszanki zawierającej na przykład 28% tej bawełny, a do tego uszyte za miskę ryżu w Bangladeszu.

      Na przykład w drogeriach, gdzie - podobnie jak w supermarketach - kosmetyki naturalne/ekologiczne/organiczne są właściwie powszechnie dostępne, a pięć lat temu trzeba je było zamawiać z internetu.

      Na przykład na blogach urodowych, gdzie dziewczyny próbują ciężkie choroby skóry leczyć olejem konopnym albo olejkiem eterycznym z drzewa herbacianego.

      Na przykład w mediach społecznościowych wszelkiej maści celebrytów, gdzie w dobrym tonie jest pokazać się z eko batonikiem, popijanym eko szejkiem,...

      Błagam, przykłady można by mnożyć w nieskończoność.

      Usuń
  13. Absolutnie nie zgadzam się z tym fragmentem:
    "Warto dodać, że duże ilości energii wykorzystują też serwery do przechowywania plików, które trzymamy na naszych kontach, profilach, e-mailach itp."
    Przechowywanie danych "w chmurze" jest bardziej przyjazne środowisku, niż na własnych serwerach (tudzież małych serwerach firmowych). Duże serwerownie są bardziej ergonomiczne i efektywne, ciepło z nich pochodzące jest często oddawane do sieci miejskiej i dzięki niemu można podgrzewać wodę w kaloryferach. Budowanie ich w okolicach biegunów również oprócz walorów ekonomicznych ma przecież zalety ekologiczne eliminujące nadmiar systemów chłodzenia.
    http://www.wit.edu.pl/dokumenty/wydawnictwa_naukowe/zeszyty_naukowe_WITZ_06/0006_Joszczuk-Januszewska.pdf
    Tutaj podam jeszcze link, bo znawcą nie jestem i wolę się powołać na kogoś bardziej zaznajomionego w temacie.

    OdpowiedzUsuń
  14. Super artykuł! Zgadzam się z Tobą Łukaszu w 100% Dodałbym jeszcze, że warto używać drewnianych szczoteczek do zębów, oraz maszynek do golenia na żyletki. Mało zachodu, a daje całkiem sporą redukcje zużywanego plastiku. Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  15. Co z samochodami? Niby nowe są oszczędniejsze, ale zamiast wymieniać co 5 lat, lepiej kupić jeden i jeździć nim 15-20 lat.

    OdpowiedzUsuń
  16. Śmieszy mnie ta moda również w kontekście motoryzacji. Kup nowy samochód, zużywa nawet 20% paliwa mniej oraz emituje nawet 30% mniej zanieczyszczeń w laboratoryjnym nieżyciowym teście (za to wzięli się dopiero niedawno). A stary najlepiej od razu na złom. I nie chodzi mi o to, że stare są równie dobre, ale zalety nowego służą napędzaniu konsumpcjonizmu, a nie realnej ochronie środowiska, to niczym jabłko w Happy Mealu - jedzenie jabłka samo w sobie nie jest złe, ale jabłko jest dodane żeby uspokoić sumienie podczas zakupu burgera i frytek, tak samo sprzedaj kilkuletni dobry samochód, a zamiast niego kup sobie wypasionego SUVa, ale jesteś eko i dbasz o planetę, bo ten SUV to hybryda.

    OdpowiedzUsuń
  17. Super artykuł, jednak w praktyce bycie "eko" czasem nie jest łatwe. Przykładowo, mając własną butelkę do wody i będąc na mieście bywa, że nie ma jej gdzie napełnić, kranówka nie wszędzie nadaje się do picia, a fontann z wodą pitną w miejscach publicznych jest bardzo niewiele... Albo inna sytuacja, tym razem w kontekście zakupów w dziale warzywnym w supermarkecie. Będąc niedawno za granicą, w supermarketach ze względów higienicznych był nakaz używania jednorazowych foliowych rękawiczek, aby wybierać warzywa i owoce (które i tak należy myć przed skonsumowaniem)... i oczywiście potem umieszczać je w foliowych workach. Gdy nie używasz rękawiczek, podchodzi sprzedawca i zwraca uwagę, aby je używać. Ja starałam się ten nakaz omijać używając do wybierania warzyw i owoców worka, do których je potem wkładałam, ale mimo to widok pojemnika z ogromną ilością zużytych foliowych rękawiczek był dość przykry... Dobrze, że w Polsce jesteśmy "mniej higieniczni" i możemy wybierać warzywa i owoce gołymi rękami ...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Polecam butelkę filtrującą, taka z Rossmanna kosztuje około 30 zł, ale często są promocje i można ją wyrwać już za dwie dychy :)

      Usuń
  18. Ze sprzętem elektronicznym tudzież innym jest jednak pewien problem, i to niezależny od konsumenta. Koncerny obliczają jego wytrzymałość i są w stanie tak zaplanować, żeby mógł on służyć przez co najwyżej kilka lat. Potem kupi się następny. Do tego oszczędza się koszta produkcji np. zastępując śrubki zgrzewaniem czy sklejaniem etc, tak więc późniejsze naprawy nie wchodzą w grę. To nie wiek dwudziesty niestety, gdy jednorazowo kupiony telewizor mógł służyć przez dekady.

    OdpowiedzUsuń
  19. Usuń marginesy boczne w wersji mobilnej szablonu bloga. Całe 2cm ekranu się marnują.

    OdpowiedzUsuń
  20. Nawiedzony ekologizm to nie rozwiązanie. Niektóre rady są ok, ale niektóre to jakieś totalne brednie, jak te o ograniczaniu liczby plików i kont na necie, no litości. Przede wszystkim należy zmniejszać populację ludzi, a nie dążyć do wegetacji ich obecnej liczby. Stosowanie antykoncepcji, najlepiej permanentnej, powinno rozpoczynać ten wpis. Nie mogę się też do końca zgodzić z zajeżdżaniem sprzętu do śmierci. Nowe technologie są znacznie bardziej energooszczędne i zdrowsze, niż to co mieliśmy dekady temu. Serio używasz monitora sprzed 14 lat? Takiego kineskopowego koromysła z dupą? xD Konsumpcjonizm w tej materii akurat mocno napędza postęp techniczny, a zaangażowanie ludzi w takie małe gadżety może odwieźć ich od wielu znacznie bardziej szkodliwych dla środowiska rozrywek.

    OdpowiedzUsuń