Kategorie:

Palenie papierosów jedną z przyczyn autyzmu?

Niedawno opublikowane zostały ciekawe
wyniki z wieloletnich badań, które dotyczą wpływu palenia papierosów przez
babcię w czasie ciąży i matkę w czasie ciąży, na wystąpienie autyzmu lub cech
autystycznych u wnuków tejże babci (i tym samym dzieci tejże matki). Pozwalają
one na wysunięcie kilku szerszych spostrzeżeń i zahaczają o ogólne prawa
panujące w biologii, niektóre nie do końca jeszcze zbadane i odkryte.
palenie papierosów

Autyzm jest skomplikowanym
zaburzeniem funkcjonowania mózgu. Do jego objawów należą problemy w relacjach z
ludźmi i socjalizacją, komunikacją, temperamentem, a także powtarzalność  zachowań. Przyczyny autyzmu są najpewniej
zróżnicowane – od mutacji genetycznych (predysponujących polimorfizmów DNA) do
działania czynników środowiskowych na płód. Jedną z okoliczności ryzyka dla
pojawienia się autyzmu u dziecka jest zaawansowany wiek ojca: plemniki z reguły
niosą większą od oocytów liczbę mutacji, gdyż powstają cały czas od okresu
dojrzewania, aż do starości mężczyzny (oocyty wytwarzane są raz, w trakcie
rozwoju zarodkowego i płodowego, później już tylko dojrzewają), a każdy kolejny
podział komórki to nowa szansa na zajście mutacji (o tym dlaczego starszy wiek
kobiety jest czynnikiem ryzyka wielu wad wrodzonych pisałem tutaj).
By zbadać związek pomiędzy
określonymi czynnikami, a występowaniem autyzmu, przeprowadza się różnego
rodzaju eksperymenty, czyni obserwacje i oblicza statystykę. Istnieje wiele
rodzajów badań medycznych (szerzej opisywałem je tu). Jednym z nich są analizy
całych populacji, także w kontekście przemiany pokoleń. Przykładem takich zaawansowanych
badań jest ELSPAC (ang. Europe
Longitudinal Study of Parents and Children
), które polega na dokładnym
monitoringu rodziców i ich potomstwa z lat 90., od początku ciąży do różnego
wieku po narodzinach. Ma na celu znalezienie korelacji i związku między
działaniem czynników środowiskowych oraz czynników genetycznych, a występowaniem
różnych cech. W ramach ELSPAC przeprowadzono biomedyczny monitoring rodzin w
różnych krajach, w poszczególnych regionach. Jednym z nich było ALSPAC,
wykonane w hrabstwie Avon w Anglii.
Naukowcy badali w tym przypadku
jak palenie przez babcię (i w zależności od tego, czy jest to babcia ze strony
mamy czy ze strony taty) w czasie ciąży może wpływać na ryzyko pojawienia się
autyzmu u wnuków oraz wnuczek, z uwzględnieniem również tego, czy matka (czyli
córka danej babci lub żona jej syna) paliła papierosy podczas ciąży.
Już od jakiegoś czasu znane są
wyniki badań ukazujące, że palenie tytoniu przez babcię może być związane z
przyrostem masy ciała jej wnucząt. Na dużych próbach idących w tysiące osób
pokazano, że jeżeli babka ze strony matki paliła papierosy w czasie ciąży, to
jej wnukowie (chłopcy) bardziej rośli w okresie płodowym i w wieku dojrzewania.
Jeżeli to babcia ze strony ojca paliła podczas ciąży, wówczas zwiększonym
przyrostem masy ciała charakteryzowały się jej wnuczki (dziewczynki). W obu
przypadkach efekt ten występował, o ile matka dzieci – w przeciwieństwie do ich
babci – nie paliła jako ciężarna. Gdy i babcia (ze strony ojca) i matka (żona
urodzonego przez tę babcię ojca) paliły podczas ciąży, wtedy ich wnukowie/synowie
mieli mniejszy obwód głowy i obniżony iloraz inteligencji.
autyzm
Chciano sprawdzić, czy podobne
obserwacje można poczynić w kontekście występowania autyzmu. Monitoring
obejmował mniej więcej 14 tysięcy osób, z czego u około 170 zdiagnozowano autyzm.
W badaniu kryteriami były następujące cechy autystyczne: komunikatywność ze
społeczeństwem, spójność wypowiedzi, towarzyskość oraz powtarzalność zachowań. Okazało
się, że istnieje wyraźna korelacja między występowaniem dwóch z powyższych cech
w spektrum autyzmu (komunikatywność ze społeczeństwem i powtarzalność zachowań)
u wnuczek, a paleniem papierosów w trakcie ciąży przez babcię od strony matki,
o ile sama matka podczas ciąży nie paliła. Niestety ze względu na zbyt małą
próbę dzieci ze zdiagnozowanym autyzmem nie udało się ustalić, czy efekt ten
jest specyficzny wyłącznie dla dziewczynek.
Co może być przyczyną tego, że po
przesianiu danych przez sito metod statystycznych okazało się, że palenie w
czasie ciąży przez babcię ze strony matki może zwiększać ryzyko wystąpienia
autyzmu u jej wnuczek? Jednym z wyjaśnień mogą być mutacje mitochondrialnego
DNA (stymulowane paleniem papierosów) skojarzone z autyzmem. Mitochondria są dziedziczone tylko
od matki (ojcowskich mitochondriów jest w plemniku niewiele, a te które przetrwają i
dostaną się do komórki jajowej, są zwykle niszczone), stąd po babci od strony
ojca efekt mógłby nie wystąpić, bo ojciec po prostu tych mutacji
mitochondrialnych nie przekaże swoim dzieciom. Jednak w takim wariancie
wnukowie (chłopcy) palącej w ciąży babci od strony matki również powinni
wykazywać zwiększone parametry autystyczne (czego nie udało się tu
zaobserwować), ale jak wyżej – możliwe, że ze względu na za małą próbę chorych
dzieci.
Ograniczeń jest zresztą więcej.
Jednym z nich może być to, że rodzice z biedniejszych rodzin rzadziej
diagnozują dzieci, co sprawia, że badana próba jest nie do końca
reprezentatywna. Ponadto niektóre z badanych parametrów opierały się o to, co
rodzice wpisali w formularze – była to ocena na pewno w jakimś stopniu
subiektywna. Co więcej, kiedy rozpoczynano monitoring pod koniec lat 80. XX wieku, nie spodziewano się badania takiej właśnie korelacji, przez co kwestionariusze nie były dopracowane względem wyodrębnionych dopiero po jakimś czasie poszukiwań.
Wracając jednak do przyczyn –
inne wyjaśnienie zaobserwowanej korelacji dotyczy epigenetyki i dziedziczenia epigenetycznego.
We wcześniejszych publikacjach pokazano, że dzieci matek palących papierosy w
trakcie ciąży miały zmienioną metylację genów, których różne warianty i
ekspresja wiązane są z autyzmem (np. gen DLGAP2,
NRP2 czy CNTNAP2). Niewykluczone, że oba te powody – mutacje mtDNA i
modyfikacje epigenetyczne – pełnią rolę w zaobserwowanym przez naukowców
zjawisku.
Wszystko to jest dobrym
pretekstem do przemyśleń na temat praw panujących w biologii. Możemy
zastanawiać się dlaczego dzieje się właśnie tak, jak pokazały wyniki badania: czy
przyczyna leży w epigenetyce? A może powodem są mutacje mtDNA lub DNA jądrowego
bądź też wpływ polimorfizmów mtDNA na ekspresję jądrowego DNA? Dlaczego u
chłopców efekt był mniej wyraźny – czy to wina małej próby? Czego można by się
spodziewać po wynikach uzyskanych z kontynuowania obserwacji przez kolejne
pokolenia? Fundamentalne dla życia codziennego jest oczywiście pytanie: jaki
wpływ na nasze dzieci, wnuków i prawnuków ma to, co robimy ze swoim zdrowiem,
zanim ci się pojawią? Coraz częściej okazuje się, że dbanie o nie dopiero po
wieści o ciąży jest w pewnym sensie trochę za
późne
, bo część „decyzji” zapada i kiedy jesteśmy nastolatkami czy dziećmi,
a także zanim w ogóle pojawimy się na świecie.

Chcesz wesprzeć rozwój mojego bloga? Możesz to zrobić zostając jego patronem tutaj.

Literatura
ALSPAC Study Team. „ALSPAC–the
avon longitudinal study of parents and children.” Paediatric and
perinatal epidemiology (2001): 74-87.
Golding Jean et al. „Grand-maternal
smoking in pregnancy and grandchild’s autistic traits and diagnosed autism”.
Scientific Reports 7 (2017).
Golding, Jean, et al. „The
anthropometry of children and adolescents may be influenced by the prenatal
smoking habits of their grandmothers: a longitudinal cohort
study.” American Journal of Human Biology (2014): 731-739.
Innocenti, Paolo, Edward H. Morrow,
and Damian K. Dowling. „Experimental evidence supports a sex-specific
selective sieve in mitochondrial genome evolution.” Science (2011):
845-848.
Joubert, Bonnie R., et al.
„DNA methylation in newborns and maternal smoking in pregnancy:
genome-wide consortium meta-analysis.” The American Journal of Human
Genetics (2016): 680-696.
Miller, Laura L., et al. „Is
the growth of the fetus of a non-smoking mother influenced by the smoking of
either grandmother while pregnant?.” PloS one (2014): e86781.
Richmond, Rebecca C., et al.
„Prenatal exposure to maternal smoking and offspring DNA methylation
across the lifecourse: findings from the Avon Longitudinal Study of Parents and
Children (ALSPAC).” Human molecular genetics (2014).

 

bioksiążka

 

Najnowsze wpisy

`

Liczba komentarzy: 5 na temat “Palenie papierosów jedną z przyczyn autyzmu?

  1. "Już od jakiegoś czasu znane są wyniki badań ukazujące, że palenie tytoniu przez babcię może być związane z przyrostem masy ciała jej wnucząt. Na dużych próbach idących w tysiące osób pokazano, że jeżeli babka ze strony matki paliła papierosy w czasie ciąży, to jej wnukowie (chłopcy) bardziej rośli w okresie płodowym i w wieku dojrzewania. Jeżeli to babcia ze strony ojca paliła podczas ciąży, wówczas zwiększonym przyrostem masy ciała charakteryzowały się jej wnuczki (dziewczynki). W obu przypadkach efekt ten występował, o ile matka dzieci – w przeciwieństwie do ich babci – nie paliła jako ciężarna. Gdy i babcia (ze strony ojca) i matka (żona urodzonego przez tę babcię ojca) paliły podczas ciąży, wtedy ich wnukowie/synowie mieli mniejszy obwód głowy i obniżony iloraz inteligencji."

    Jak rozumiem, jako dziecko PRL-u, jeśli stryjenka paliła razem z wujenką, a dziadek nie palił od strony matki, ale ten drugi dziad popalał, ale brat cioteczny też popalał i ojciec kaszlał a matka zmarła, to mam szansę na raka???

  2. No to ciekawe, czy tak samo chętnie zatroskani rodzice będą rzucać palenie, jak chętnie rezygnowali ze szczepień, czy też może panna Hipokryzja otworzy kolejną butelczynę szampana?

  3. Kto znajdzie przyczynę autyzmu dostanie nagrodę Nobla. Ja ani moja mama nie palimy, a mój syn ma autyzm. Zamiast wymyślać dziwne teorię proszę pomyśleć jak pomóc takim rodzinom, i jak zapewnić byt takim dorosłym autystom jak jużich rodziców zabraknie. To mnie tylko męczy, a nie przyczyna która teraz juz nic nie wniesie w moje życie a może spowodować wyrzuty sumienia że coś zrobiłam źle. Całe życie poświęcę by to naprawić. Znajdźcie prawdziwe przyczyny może w koncu uda się to zapobiec. Pozdrawiam

    1. Odnalezienie przyczyn może pomóc zapobiegać i ustalić skuteczne terapie. To, że ktoś ma dziecko autystyczne, a w ciąży nie palił, nie oznacza że ta teza nie jest słuszna, bo mówimy tutaj o zwiększaniu prawdopodobieństwa, a nie bezwzględnym związku przyczynowo-skutkowym.

  4. Ma nie paliłam w ciąży bo nigdy nie paliłam. Moja matka 3paczki dziennie i wcześnie zmarła jako 51latka. Mój środkowy syn ma autyzm atypowy. Jeśli pogłębi Pan badania chętnie wezmę w nich udział…bo tylko tak dojdziemy…badajac

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *