piątek, 25 marca 2016

Cytaty na piątek, część III

Jak zauważyliście, cykl Cytaty na piątek, nie będzie ukazywał się tak często, jak początkowo myślałem. Zachowa jednak regularność. Tym razem chciałem przedstawić trochę wypowiedzi Karola Darwina. Nie będą one natomiast, jak można by się spodziewać, dotyczyły teorii ewolucji, lecz spraw bardziej społecznych. Skąd takie moje posunięcie? 


Wiele osób myli darwinizm społeczny (ideologię) z darwinowską (czy neodarwinowską) teorią ewolucji (czyli teorią naukową). Są to nie tylko kreacjoniści i wyznawcy inteligentnego projektu – zdarzyło mi się słuchać tego rodzaju stwierdzeń na wykładzie biolożki z tytułem doktora. Darwin jednak prezentował poglądy dalekie od darwinizmu społecznego (którego w skrócie określić można sformułowaniami: „przetrwa najsilniejszy”, „słabszych można wykorzystywać”, „czarnoskórzy są gorsi” itp.). Ten wyłonił się jako efekt ideologizowania nauki, czyli efekt tego, co dla niej najbardziej szkodliwe i najniebezpieczniejsze dla ludzkości.


Karol Darwin miał możliwość przeprowadzenia wielu obserwacji i zebrania dowodów na zachodzenie procesu ewolucji podczas długiej podróży w wiele zakątków świata. Przewodził nią Robert FitzRoy, człowiek silnie religijny, kreacjonista (w tamtym czasie kreacjonizm był jednak normą) i przeciwnik teorii ewolucji. Zajmował się wykonywaniem pomiarów wybrzeży i meteorologią (w późniejszym życiu popełnił samobójstwo po ostrej krytyce jego nieudanej prognozy pogody). Popierał też niewolnictwo o co niejednokrotnie pokłócił się z Karolem Darwinem, który otwarcie krytykował taki stan rzeczy. 


Z pewnością cieszy fakt, że Darwin dostrzegał bezsens niewolnictwa, rasizmu i tę wszechobecną hipokryzję, którą wytyka ludziom myślącym podobnie do kapitana FitzRoya w poniższym cytacie, ponownie opisującym haniebne zachowanie cywilizowanego człowieka. Dziś zapewne Karol Darwin, podobnie jak Richard Dawkins i wielu innych słynnych naukowców, wspierałby szerzenie idei praw człowieka na całym świecie. 


Warto uzmysłowić sobie, że w czasach Karola Darwina poglądy feministyczne, antyrasistowskie czy krytykujące niewolnictwo nie były powszechne nawet na Zachodzie. Przypisywanie Darwinowi ideologii społecznego darwinizmu jest nie tylko niepoprawne historycznie, bo nic takiego nie miało miejsca, ale wręcz zaprzecza jego faktycznej postawie względem wielu kwestii społecznych. Karol Darwin z pewnością był człowiekiem empatycznym, wrażliwym i świadomym społecznie. Choć słynie z udowodnienia ewolucji biologicznej, to warto wiedzieć na jego temat choćby tyle więcej.

Cytaty pochodzą z książki Alana Moorehead'a Podróż która zmieniła świat. Darwin na pokładzie Beagle'a oraz Carla Sagana i Ann Druyan Cienie zapomnianych przodków

7 komentarzy:

  1. hehhhh to niewolnictwo.... teraz przybrało ono inszą formę...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Spróbuj nie zapłacić panu podatku za uczciwą pracę to się przekonasz jaką.

      Usuń
    2. To zupełnie inna sprawa.

      Usuń
  2. Niedawno oglądałam program o Korei Północnej. Było między innymi o tym, że każdy, kto chce coś zobaczyć dostaje "opiekuna", w którego towarzystwie musi się poruszać. Wszyscy ludzie pytani o jakość życia w Korei, klepali wyuczone słogany na temat miłości do wodza i odwrotnie - czyli wodza do nich. I jeszcze inne takie tam. Zachowania te przywiodły mi właśnie na myśl niewolnictwo.

    OdpowiedzUsuń
  3. Z chęcią rozejrzę się za książkami, z których pochodzą cytaty. Nie przypuszczałam, że Darwin była aż tak intersującą postacią.

    OdpowiedzUsuń
  4. Bardzo wzruszył mnie ostatni cytat. Aż mi sie żal zrobiło...

    OdpowiedzUsuń